Artboard 1
12-03-2018 | Dennis van Hulten
Onderzoek Universiteit Leiden: geluidsvervuiling in de Noordzee bedreiging voor bruinvissen

Voor de meeste mensen is het oud nieuws maar sommige hebben er nog maar weinig over gehoord: de vervuiling van onze oceanen wordt steeds erger. Maar waar weinig mensen aan denken is dat geluid ook een vorm van vervuiling kan zijn. Annebelle Kok onderzocht hoe schadelijk geluidsvervuiling is voor bruinvissen.

Op deze video van NoordzeeTV is goed te zien wat bruinvissen zijn en hoe ze worden bedreigd.

Als we het hebben over de vervuiling van de oceaan gaan uw gedachten waarschijlijk meteen heen gaan zijn de grote eilanden van plastic die in de oceaan drijven. Misschien ziet u zelfs wel een vis of een zeehondje die met zijn hoofd vastzit in een plastic sixpac houder. Het zijn allemaal verschrikkelijke beelden, maar plastic is zeker niet de enige door mensen veroorzaakte vervuiling in de oceaan. Er is tegenwoordig  ook een groeiende bezorgdheid om de geluidsvervuiling die grote schepen en windmolenparken met zich mee brengen. Deze geluidsvervuiling  is mogenlijk de ooraak  voor het stranden van bruinvissen op nederlandse stranden.

Annebelle Kok, promovendus aan het Instituut voor Biologie Leiden (Sylviusgebouw te Leiden),  heeft het effect van menselijk geluid op het gedrag van bruinvissen onderzocht om te zien of dit nadelige gevolgen heeft voor de dieren. Haar publicatie: “Spatial avoidance to experimental increase of intermittent and continuous sound in two captive harbour porpoises” kunt u hier lezen.

De bruinvis is een van de kleinste marine zoogdieren ter wereld. Deze bijzondere dolfijnachtigen komen ook in Nederland voor, zo worden ze vaak gespot in de Oosterschelde. Daarnaast is er ook een groep bruinvissen te zien in het dolfinarium, in Harderwijk, waar ze  getraind worden om mooie sprongen te maken.

Hoewel het geen verlegen dieren zijn lijken bruinvissen toch een afkeer te hebben van rumoerige gebieden. Doordat de dieren het geluid uit de weg gaan worden ze uit hun leefgebied verjaagd en kunnen ze stranden. De meeste bruinvissen overleven dit helaas niet.

 

Het onderzoek

In haar onderzoek heeft Kok twee bruinvissen (een mannetje en een vrouwtje) gebruikt die een paar jaar geleden waren opgevangen door stichting SOS dolfijn. Aangezien ze nog niet klaar waren om terug te worden gezet in het wild werden de bruinvissen gehouden in een groot aquarium met een binnen en een buiten zwembad.

Om te zien hoe de bruinvissen reageerden op het geluid van verschillende menselijke activiteiten, zoals varen of het heien voor het maken van boorplatformen, heeft Kok geluidsopnames afgespeeld in het verblijf van de bruinvissen. Deze hadden de keuze om in het buitenzwembad te blijven waar het geluid werd afgespeeld of zich terug te trekken in het stille binnenverblijf.

 Uit het onderzoek bleek dat de bruinvissen veel meer tijd doorbrachten in het stille verblijf dan in het verblijf met het afgespeelde geluid. Het is dus duidelijk dat de dieren het lawaai uit de weg gaan. In wetenschappelijk onderzoek is het gebruikelijk dat er wordt getest of dit resultaat misschien toeval is. Dit doen de wetenschappers met behulp van statistiek, een vorm van kansberekening. Uit deze test bleek dat de kans dat het vermijden van lawaai toeval was minder dan 1% te zijn.

Het effect van geluidsvervuiling

Het is dus bijna zeker dat bruinvissen een afkeer van lawaai tonen. Aangezien de bruinvissen erg gevoelig zijn voor geluid, en geluid zich bovendien veel verder en sneller verplaatst onderwater, heeft dit ernstige gevolgen voor het leefgebied van de dieren. Het is dus zeker mogenlijk dat de bruinvissen uit hun leefgebied worden verjaagd en komen te stranden.

Om de bruinvissen te beschermen is het daarom noodzakelijk dat we de geluidsvervuiling in de oceanen zo klein mogenlijk houden. Dit kan bijvoorbeeld door nieuwe  technieken voor het maken van boorplatformen te gebruiken waarbij de palen met behulp van trillingen in de grond worden geplaats. Dit scheelt een hoop in het lawaai dat vrijkomt als we dat vergelijken met de normale hei technieken. Daarnaast kan er ook worden gezocht naar een stillere motor voor grote vrachtschepen.

Bruinvissen zijn een belangerijk onderdeel van het leven in de Noordzee en het marine klimaat in Nederland. Om deze soort  in Nederland te houden, zodat ook de volgende generaties nog van deze mooie dieren kunnen genieten, moeten we dan ook proberen hun leefgebied zo veel mogenlijk geluidvrij te houden.

 

welzijn | reportage

Het stadsleven wordt vaak geassocieerd met haast, drukte en volle lange dagen. De Elza Hoeve net buiten het centrum van Leiden biedt net het tegenovergestelde: totale rust, natuur en dieren. Naast een grote melkboerderij geven ze je ook de mogelijkheid om je paard te stallen in hun hoeve of om deel te nemen aan verschillende …

welzijn | fotoserie

‘Ik kom hier voor mijn rust!’ is een uitspraak die je in het centrum van Leiden niet snel zal horen. Haastende fietsers en bussen in de Breestraat, volle terrassen op de Nieuwe Rijn: om echt te ontspannen zal je toch een ander plekje moeten zoeken. Zoals bijvoorbeeld De tuin van de smid: een theehuis in …

welzijn | fotoserie

Ga je altijd naar dezelfde kapper op de Bree, of laat je toch elke keer je baard weer scheren bij die ene barber op de Haarlemmer? Als je klaar bent met oude gewoontes en toe bent aan een nieuw avontuur dan zit je hier goed! Wij hebben de 4 leukste kappers buiten de singels voor …

welzijn

Ken je dat? Na een jaar het te hebben uitgesteld, besluit je dat het toch echt tijd wordt. Op naar de kapper! Maar… dan is de vraag, welke? Wist jij dat er in totaal 89 (!) kappers in Leiden zijn? Wij ook niet. Wij hebben ze daarom voor jullie op één kaart samen gebracht. Zodat …

welzijn | interview

Iedereen in Leiden kent het beestje inmiddels wel, de schurftmijt. Leiden haalde afgelopen jaar het landelijk nieuws met deze besmettelijke huidziekte. Hoe staat het er nu voor met de schurft in Leiden? Ik vroeg het aan huisarts in opleiding, Joni Ferrari-Dollee (33), die nu werkzaam is bij de huisartsenpraktijk aan de Vrijheidslaan te Leiden. Daarnaast …

cultuur | reportage

De kringloopwinkel kent iedereen wel. Even een middagje rondspeuren of je nog wat goedkoops op de kop kunt tikken of iets unieks kunt vinden. Echter Kringloopwinkel het warenhuis is meer dan gewoon een kringloopwinkel, het is een bedrijf dat zich in zet voor duurzaamheid en draait op lichamelijke en verstandelijke beperkten. Ik kreeg een kijkje …

cultuur | interview

Fred Weber (62) werkt al 22 jaar vrijwillig als imker in de Hortus botanicus van Leiden. Hij verzorgt er de bijen, kleine insecten die ongelooflijk belangrijk zijn voor de mens. In de fotoreportage over de Leidse honingbijen van vorige keer konden we dit reeds zien. Fred vertelt over zijn passie voor de bijen en de …

cultuur | fotoserie

Een fotoreportage over de honingbijen van de Hortus Botanicus Dit jaar startte de bijen al vroeg met hun werkzaamheden doordat het plots warm werd eind februari. Dit is uitzonderlijk aangezien ze normaal pas tegen april/mei uit hun winterslaap zouden moeten komen. Hierdoor gingen we kijken hoe het begin van het bijenseizoen verliep. Wist je dat …

welzijn

Nieuwe studie, nieuwe stad: een goed voorbereid mens telt voor twee. Waar moet je zijn om de wereld van de Leidse studentikoos te leren kennen? Je leest het hier.

welzijn | reportage

  Wat hebben de eerste genetisch gemanipuleerde stier en een restaurant met als motto ‘verbinding’ met elkaar te maken? Het antwoord: een stal. De Stal, om precies te zijn. Want op de vroegere verblijfplaats van stier Herman, achter het LUMC op het Bio Science Park, staat nu De Stal: een duurzaam en maatschappelijk betrokken horecagelegenheid …

welzijn | achtergrond

Op 14 mei 2017 werd de jongste Franse president ooit ingehuldigd: Emmanuel Macron. Met zijn plotse populariteit, grootse plannen en verrassend goede Engels deed hij de grondvesten van de Franse politiek schudden. Precies een jaar later blikt dr. Niek Pas, hoogleraar Franse moderne geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, in een lezing terug op het eerste …

welzijn | reportage

  De Côte d’Azur: alleen maar duur en luxe? Er is een uitzondering! Hoewel de meeste mensen kiezen voor buursteden Nice of Cannes, is de sfeervolle havenstad Antibes een bezoek meer dan waard. De stad biedt een mix van luxe en de charme van het Franse platteland. Ik ging erheen en bekeek de badplaats door …