Artboard 1
21-03-2018 | Silvia Geurts
Universiteit Leiden organiseert vandaag een exit poll, maar hoe werkt dat eigenlijk?

Wie vandaag in Leiden naar de stembus gaat, loopt de kans om studenten van de Universiteit Leiden daar tegen te komen, met de vraag om mee te doen aan de exitpoll. Die is bedoeld om een voorspelling van de verkiezingsuitslag te kunnen doen.

Vandaag mag iedereen boven de achttien naar de stembus om een stem uit te brengen voor de gemeenteraadsverkiezingen en het referendum over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, beter bekend als de ‘sleepwet’.

Hoewel sommige kiezers nu misschien nog zweven, weten we vanavond definitief wie de Leidse inwoners het liefst terugzien in de gemeenteraad. Dankzij de Universiteit Leiden hoeven we dit jaar niet tot in de late uurtjes te wachten tot alle stemmen handmatig zijn geteld. Die organiseert namelijk een exitpoll.

Maar wat houdt dat precies in, een exitpoll?

Laten we beginnen met een stukje geschiedenis. De exitpoll is namelijk een oer-Hollandse uitvinding. Tijdens de verkiezingen van 1967 wist socioloog en PvdA-er Marcel van Dam er voor het eerst de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen behoorlijk nauwkeurig te voorspellen.

Als eerste ter wereld gebruikte hij computers om peilingen razendsnel door te rekenen en zo, nog voordat alle stembiljetten uit de stembus waren gehaald, de uitslag van de verkiezingsavond in te schatten. En dat is exact de tactiek die vandaag de dag ook toegepast wordt. Al gaat daar natuurlijk nog een hoop aan vooraf.

Vanaf zeven uur ‘s ochtend tot negen uur ’s avonds worden acht zorgvuldig uitgekozen Leidse stembureaus (daarover later meer) bemand door zo’n dertig vrijwilligers (ook daarover later meer). Zij vragen mensen bij de uitgang van het stembureau om nog een keer anoniem hun stem uit te brengen. Samen verzamelen zij de stemgegevens van ruim zesduizend Leidenaren.

Een aantal keer per dag worden de volle stembussen verwisseld voor een broodje kaas of een flesje water en gaan de analisten aan de slag met de stembiljetten.

Wie zijn die vrijwilligers en analisten?

Studenten. En hoogleraren. De exit poll wordt namelijk georganiseerd door de opleiding Journalistiek en Nieuwe Media en de opleiding Politicologie van de Universiteit Leiden, in samenwerking met de gemeente.

De studenten verspreiden zich in teams van twee of drie over de stad om de enquêtes af te nemen in stembureaus, terwijl hoogleraar journalistiek, Jaap de Jong,  in zijn auto de stad door crosst om de stembussen te legen.

Om half acht stonden de studenten paraat in de stembureaus om kiezers te vragen om mee te doen aan de exit poll.

Ondertussen gaan Jelke Bethlehem, hoogleraar survey-methodologie, en Joop van Holsteijn, hoogleraar politiek gedrag en onderzoeksmethoden, in het zenuwcentrum op de Universiteit Leiden aan de slag met het inscannen en analyseren van de eerste bulk stemmen.

Om 21 uur wordt in muziekpodium Gebr. De Nobel de voorlopige uitslag van de exit poll gepresenteerd op basis van alle stemmen die uitgebracht zijn vóór 18 uur. De definitieve uitslag van de exit poll volgt rond 22 uur – alsnog voor de officiële uitslag.

Dit is niet alleen maar fijn voor de burgers en nagelbijtende politici, maar ook voor de Leidse drukpers. Zo lees je de verkiezingsuitslagen dit jaar voor het eerst al de volgende ochtend in Het Leidsch Dagblad, in plaats van twee dagen later.

Maar hoe betrouwbaar is zo’n exit poll nu eigenlijk?

Heel betrouwbaar. De uitkomsten van de exit poll zijn gebaseerd op een representatieve steekproef. Dat betekent dat de steekproef in alle opzichten een goede afspiegeling is van de bevolking, in dit geval de Leidse inwoners. Ook is gekeken in hoeverre de resultaten van de acht stembureaus vier jaar geleden overeenkwamen met de uiteindelijke uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen.

Beïnvloeding door de exit poll is niet mogelijk, want de eerste uitslag wordt pas ‘s avonds bekendgemaakt, als alle stembureaus gesloten zijn.

Dus mocht je vandaag tijdens het stemmen enkele studenten tegen het lijf lopen, vul dan gerust nog een keer je stem in.

Studenten van de exit poll in het stembureau aan de Langegracht.
politiek | achtergrond

Fel zonlicht in de zomer? Fysiotherapie Eerste Lijn? Familiaire erytrofago-lymfohistiocytose? Nee, dit is pas FEL: Feminist Evolution Leiden. Een nieuwe beweging met een feministische inslag, die er in wil slagen de stad bewust te maken van feminisme. In september 2018 werd FEL officieel gelanceerd als organisatie, geboren uit een al bestaande feministische boekenclub. FEL moest …

politiek | interview

Maanden geleden kreeg ik een melding op mijn telefoon ‘youngpoliticsleiden heeft gevraagd of hij/zij jou mag volgen.’ Meestal klik ik dit soort berichten linea recta weg als ik de naam niet herken, maar dit keer besloot ik toch een kijkje te nemen op de pagina en wat bleek: de pagina laat het stereotype van politici …

politiek

Het was even onzeker of de lustrumviering van de vereniging, die dit jaar 125 jaar bestaat, door kon gaan, vanwege klachten vanuit de buurt. Nu heeft de gemeente toch de vergunning verleend om negen dagen feest te vieren in de schaatshal aan de vondellaan.

politiek | achtergrond

Met de komst van een nieuwe coalitie, bestaande uit D66, GroenLinks en PvdA, is in Leiden ook een nieuwe groep wethouders geïnstalleerd. Wat gelijk opvalt: vier van de vijf wethouders zijn vrouw. Opvallend vooral omdat het tegen de landelijke trend van ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek in gaat.

politiek | interview

Martijn Otten is 24 jaar, raadslid van de PvdA in Leiden en werkt als woordvoerder voor die partij in de Eerste Kamer. Hij heeft onderwijs, jeugd, studenten en sport in zijn portefeuille en heeft grote ambities voor de komende vier jaar. ‘We moeten in Leiden niet alleen de beste universiteit van Nederland hebben, maar ook …

politiek | interview

Maarten de Crom is 24 jaar, raadslid voor de VVD in Leiden en werkt bij het landelijke opleidingsinstituut van de VVD in Den Haag. Hij stond dit jaar op plek vier van de VVD-kandidatenlijst en was daarmee de hoogste nieuwkomer. De komende vier jaar richt Maarten zich op de stedelijke ontwikkeling in Leiden. ‘Ik hoop …

politiek | liveblog

LIVE De Leidse gemeenteraad debatteerde gisteravond over kredietverlening voor een nieuw pand voor de ambtelijke huisvesting. Oude panden gaan namelijk op de schop en het stadhuis komt voor een gedeelte in Level, in het stationsgebied. Verder werden er nieuwe raadsleden beëdigd. Leiden Lokaal was erbij en deed live verslag. 20:00 31 mei 2018 Beëdiging nieuwe …

politiek | interview

27 jaar oud, lobbyist in Den Haag en al bijna 3 jaar bestuurslid bij D66 Leiden. Jan van der Voet is een man met ambitie en inzet. Hij noemt zichzelf een ‘politiek junkie’ en is al vanaf jonge leeftijd betrokken bij de politiek. Toch ligt zijn hart bij de lokale politiek: “De kracht van lokale …

politiek | Opinie

In veel studentensteden is het een normaal fenomeen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen: studentenpartijen. Zo bestaat in Delft het STIP, in Utrecht Student&Starter en in Den Haag de Bond voor Studenten Actie. Het zijn politieke partijen die volledig bestaan uit studenten of in ieder geval twintigers. Het belangrijkste gemeenschappelijke kenmerk: gebrek aan politieke- en bestuurlijke ervaring. Het is voor …

politiek | interview

De VVD is net als andere jaren weer een van de grotere partijen binnen de Leidse Gemeenteraad. Ze bevinden zich echter in een andere rol, ze gaan namelijk de oppositie in. De stukgelopen formatiegesprekken met Groenlinks en D66 hebben ervoor gezorgd dat de VVD zich mag gaan handhaven in de oppositie. Wij spraken fractievoorzitter Dorien …

politiek | interview

‘De ramen trilden in de sponningen en de gemeente bood ons een hotelbon aan.’ Wijkverenigingen Maredorp de Camp en Pancras-West zijn het niet eens met de beslissing van de gemeente Leiden om opnieuw een feest te organiseren op de Kaasmarkt. Naar aanleiding van een evenement tijdens het Leidens ontzet vorig jaar hebben de voorzitters van de …

politiek | achtergrond

De gemeente worstelt met een nieuw bestemmingsplan voor de Kaasmarkt. Het plein ligt midden in het centrum: tussen de Hooglandse kerk en de Oude Rijn. Wie er nu rondloopt, doet dat waarschijnlijk alleen om zijn auto kwijt te kunnen, want het plein is nu een weinig inspirerend parkeerterrein.  Prijsvraag 1995 Al tientallen jaren liggen …