Artboard 1
26-03-2018 | Merel Driessen
De balpenmoord: kunnen we de getuigenis van een therapeut als bewijs aannemen?

Op 25 mei 1991 wordt het lichaam van Mary de Mereije gevonden in haar woning in Leiden. Er was eerst niks aan haar te zien, maar na een röntgenscan werd een intacte bic pen in haar hersenen gevonden. De politie ging direct uit van moord. Haar familieleden werden als verdachten onderzocht en bewijs stapelde zich langzaam op tegen haar zoon. Echter werd dit bewijs door de familie en vele anderen gezien als ongeldig. In de tijdlijn hieronder is te zien hoe de rechtszaken zich voortsleepten en welke bewijzen zich ontplooiden.

Veel van het bewijs wat tegen de verdachte gebruikt werd is niet geheel hard te maken. Vooral de getuigenis van de therapeute valt hierbij op. Mevrouw deed haar getuigenis anoniem, zodat zij haar beroep ongehinderd zou kunnen blijven uitoefenen. In haar getuigenis meldde zij het volgende: haar cliënt had haar verteld: “Mijn mammie was stout, dat zij dood is, is mijn schuld.” Op haar vraag ‘Heb jij dat gedaan?’ zou de verdachte met ‘ja’ hebben geantwoord.

Echter hebben psychotherapeuten een geheimhoudingsplicht. Bestuurslid van de vereniging van gedragstherapeuten T. van der Schoot meldt dat een therapeut zich alleen onder nauw omschreven voorwaarden hier van mag ontdoen. De grootste voorwaarde hiervan zijnde dat er geen informatie uit het behandelingsproces mag worden gedeeld met derden zonder toestemming van de cliënt. Dit was in de zaak van de Leidse balpenmoord niet gebeurd.

Toch werd de verklaring van de therapeute door de rechtbank als geldig genoeg gezien om de verdachte te veroordelen. Advocaat Elfri De Neve legt uit: “Verslagen van een psycholoog of therapeute mogen als bewijsmiddelen worden voorgelegd, de rechter bepaalt welke bewijswaarde hieraan gegeven wordt. Schendt een psycholoog hierbij het beroepsgeheim, dan tast dit de waarde van het bewijs niet aan.”

Elfri De Neve benadrukt ook dat een psycholoog of therapeute eigenlijk geen meerwaarde heeft als getuige. De taak van een psycholoog is namelijk niet om waarheid van leugen te onderscheiden. Of een cliënt de waarheid spreekt is niet van belang voor een succesvolle sessie. Therapeuten gaan om met de denkende en vertalende mens, met angsten, stoornissen, fantasme en complexen. De waarheid zoeken is hierbij niet relevant. Ook bestuurslid T. van der Schoot zegt dat bepalen wat in een therapie waarheid is, “een onmogelijke kwestie” is.

Naast de schending van het beroepsgeheim, is dus ook het waarheidsgehalte van de verklaring in twijfel te trekken. De rechtbank noemt de verklaring echter wettig en overtuigend. Wettig is het, zoals toegelicht door Elfri de Neve, inderdaad. Overtuigend is het niet te noemen, zoals ook bleek in het hoger beroep. De verdachte werd vrijgesproken, er was onvoldoende bewijs tegen hem.

Het gebruik van psychologen en therapeuten als getuigen is dus problematisch te noemen. Het is nooit zeker of een cliënt de waarheid spreekt tijdens de behandeling en daarom heeft een getuigenis van een psycholoog of therapeute eigenlijk weinig waarde. De gedeelde informatie binnen een sessie zou geen juridisch bewijs moeten kunnen zijn, zo zegt ook T. van der Schoot: “Het is betreurenswaardig dat een psychologisch feit, zoals zich dat tijdens een therapie voordoet, wordt vermengd met een juridische werkelijkheid.”

veiligheid | interview

Honderden kilo’s heroïne haalde Sjaak Caspers (56) al van de straat. Toch wilde hij liever nóg dichter bij de burger staan. Daarom is hij al 11 jaar wijkagent van de Merenwijk. ,,Mensen helpen, daar gaat het mij allemaal om.” Zijn trouwe stalen ros staat al klaar bij het wijkbureau aan de Kooilaan. Wijkagent Sjaak Caspers …

veiligheid | nieuws

Leiden heeft een nieuw college. D66, GroenLinks en PvdA presenteerden het beleidsakkoord 2018-2022: ‘Samen maken we de stad’. Eerdere onderhandelingen, waarbij de VVD en niet de PvdA betrokken was, liepen op niets uit. Wat is het nieuwe college van plan om de Sleutelstad veilig te houden? Mooi nieuws. Gisteren bereikten de zes vertegenwoordigers van D66, …

veiligheid | interview

‘Het goedkoopste biertje van Leiden’ luidt één van de reclameleuzen van de Hifi-bar, gevestigd in de Vrouwensteeg. Met een prijs van een euro en vijfentwintig cent is daar niets aan gelogen. Op dinsdag en donderdag is de Hifi vanaf 23.00 geopend voor alle studenten, wekelijks komen er honderden jongvolwassenen een dansje wagen. Hoe weet deze …

veiligheid

Bij het wonen in een studentenhuis denken de meeste mensen onmiddellijk aan een hoop troep, een stevig glas bier en vooral veel gezelligheid. Helaas gaat het eens in de zoveel tijd gruwelijk mis, en ontstaat er een flinke huisbrand. Hoe veilig zijn de studentenhuizen in Leiden eigenlijk? De DUWO is een huurstichting met bijna 7.000 …

veiligheid | column

Ik kan er niets aan doen. Druisend tegen al mijn principes in is ook mijn leven behoorlijk burgerlijk geworden. Ik woon in een hofje, sorteer netjes mijn plastic en ben daarnaast al een tijdje fanatiek op zoek naar het radijsbakje om mijn Albert-Heijnmoestuincollectie te completeren. Toegegeven, dat laatste is misschien niet helemaal waar. Toch was …

veiligheid

Heeft DNA-onderzoek een doorslaggevende rol heeft gespeeld in de liquidatiezaak van Zeynel Er in Leiden? Ja, en eigenlijk was dat ook geen verrassing. Kijken we naar de feiten: DNA-sporen op een Albert Heijn-tasje, op het busje die zij gebruikten voor de liquidatie en op alle materialen die door de politie in beslag zijn genomen. Toch …

veiligheid | reportage

Ik vind het tijd om een duik te nemen in het leven van handhaving en hun negatieve imago (al dan niet) op te frissen. Want wat is het, dat handhaving Leiden doet? Ik draaide een aantal dagen mee.

veiligheid

In Leiden lijkt het nog redelijk rustig, maar criminaliteit zit in alle uithoeken van de samenleving (óók in Leiden). Daarom bezocht ik een symposium, georganiseerd door studievereniging der psychologie Labyrint, om me te verdiepen in de forensische psychologie

veiligheid | interview

Als we het over gebrek aan verkeersveiligheid in Leiden hebben, is er één kruispunt dat er met kop en schouders bovenuitsteekt: het kruispunt bij Anne&Max waar maar liefst vijf wegen samenkomen.

veiligheid | interview

  Afpakken van vermogen gebeurt bij het Openbaar Ministerie al bij de grote zaken. Sinds een jaar bestaan er nu ook kleinere ‘afpakteams’. Het is een proef om te kijken of dit ook ook bij kleinere onderzoeken werkt die snel afgehandeld kunnen worden. Nadine is zo’n medewerker. Hoe werkt dit nu precies?

veiligheid | explainer

Je zou denken dat de meeste mensen niet stelen, dit is immers iets voor dieven, toch? Niets lijkt minder waar. Leden van studentenvereniging L.V.V.S. Augustinus stelen elkaars jas zonder pardon.

veiligheid

De gemeente denkt erover de Oosterkerkstraat in een 30-kilometerweg te veranderen, waarbij de fietsers op de autoweg zullen gaan fietsen. “Levensgevaarlijk”, zegt Peter Rumler van de Leidse afdeling van de Fietsersbond. Waarom is er zo’n meningsverschil? LeidenLokaal zocht het uit.