Artboard 1
06-04-2018 | Gery van Westbroek
Jubilerend Leids Cabaret Festival op herhaling

De veertigste editie van het Leids Cabaret Festival wordt gevierd met finalisten uit eerdere edities. Zo stond eind maart 2018 de finale van 2004 weer op de planken in de Leidse Schouwburg, de thuisbasis van het festival: “Het Mekka van het Nederlands cabaret en het Lourdes van de kleinkunst.”

Het Leids Cabaret Festival is een van de grootste en oudste festivals in zijn soort en een belangrijke springplank voor jong cabarettalent. In 1978 werd de eerste editie gehouden vanuit de Leidse studentenvereniging Augustinus. Het thuishonk van het festival is De Leidse schouwburg, het oudste nog in gebruik zijnde theater van Nederland. Onder de deelnemers uit het verleden zijn namen als Lebbis & Jansen, Najib Amhali, Sanne Wallis de Vries, Sara Kroos, Micha Wertheim, Javier Guzman, Pieter Derks, Paulien Cornelisse en de Partizanen.

Thomas van Luyn (Foto Jos van Zetten CC BY 2.0)
Thomas van Luyn (Foto: Jos van Zetten CC BY 2.0)

Om het veertigjarig jubileum van het festival te vieren, worden in de maanden februari tot en met mei vier avonden georganiseerd waarin steeds de drie finalisten van een eerdere editie terugkeren naar de Leidse Schouwburg. Eind maart waren dat de finalisten van het jaar 2004: Jochen Otten, Bert of Roy en Micha Wertheim. De avond werd aan elkaar gesproken door Thomas van Luyn. Met de van hem bekende ironie omschreef hij het festival als: “Het Mekka van het Nederlands cabaret en het Lourdes van de kleinkunst.”

Hieronder een impressie en beoordeling van de verschillende optredens in de volgorde van opkomst, dezelfde als tijdens de finaleavond in 2004.

Jochen Otten (Foto: Scala Photography)

Jochen Otten ●●●○○

Jochen Otten (44) heeft Nederlands gestudeerd en stond een paar jaar voor de klas. Na een kleinkunstopleiding won hij in 2003 met zijn eerste programma Cameretten, het andere grote cabaretfestival in Nederland. Een jaar later haalde hij in Leiden de finale. Op dit moment toert hij met inmiddels zijn zevende soloprogramma door Nederland. Naast cabaret is Otten ook actief als stand-up comedian en acteur. Ook is hij op tv te zien in het sketchprogramma Sluipschutters, dat op YouTube al 160 miljoen views heeft.

Hij speelt een deel van zijn soloprogramma Troosten, waarmee hij op dit moment door Nederland toert. In het half uur dat hij van dat programma laat zien is Otten goed op dreef. Het gaat in rap tempo van persoonlijke verhalen – hoewel je dat bij cabaretiers natuurlijk nooit weet – naar grote maatschappelijke onderwerpen. Zo heeft hij het over de knuffel van zijn dochtertje en het gat in zijn empathisch vermogen. Hij beschrijft zichzelf als emotioneel onbeschikbaar, wat de opstap is naar een reeks grappen over relaties en zelfhulpboeken. Even later gaat het over onze vleesconsumptie – hoe dat het klimaat aantast – de vluchtelingenstroom en het terrorisme.

De lach heeft de overhand, maar hij weet de zaal op een aantal momenten ook te ontroeren. Op een zeker moment staat hij met een zorgvuldig in elkaar gezet machinegeweer dreigend op de rand van het toneel. Zonder het te noemen roept hij daarmee de aanslag in een Parijs theater in herinnering. Jammer was dat aan het eind van zijn optreden de techniek hem wat in de steek liet: het was de bedoeling dat er een levensgrote Sesamstraat Pino uit het dak van het theater op het podium zou vallen. Maar Pino raakte verstrikt in touwen en bleef halverwege hangen. Ondanks dit slot, toch een prima en vermakelijk optreden.

Hieronder een korte video-impressie van het werk van Jochen Otten (1 min.)

Bert of Roy ●○○○○

Zij spelen een stuk uit hun voorstelling ‘Iets niet?’, die wordt aangekondigd als een humoristisch duel: “Iets Niet gaat over iets. Maar dan niet. Zoiets.”

‘Bert of Roy’ is een Vlaams theaterduo. In 2004 deden zij voor de grap mee met het Leids Cabaret Festival, waar zij prompt de finale haalden. Daarna ging ieder zijn eigen weg. In 2007 deed Roy Aernouts solo mee aan het Leidse festival en toen won hij. Mede op basis van dat succes heeft hij daarna enkele jaren met muzikale soloprogramma’s door Nederland getoerd. Bert Haelvoet is in Vlaanderen vooral bekend geworden als acteur in films en op tv. Enkele jaren terug zijn Bert en Roy weer samen het theater ingegaan.

Twee stilstaande mannen in het zwart met tussen hen in een tafeltje op een verder leeg podium. De mannen spreken met een Vlaams accent. Soms gaat het te snel om het goed te kunnen volgen. De ene legt omstandig uit dat hij over een bepaald onderwerp niet wil praten, de ander legt zich daarbij neer maar blijft wel met vraagtekens zitten. Het blijft onduidelijk welk onderwerp niet besproken mag worden. Even later gaat het langdurig over niets en iets niet. De zaal is doodstil.

Na een half uur breien de mannen er een einde aan en klinkt er een plichtmatig en opgelucht applausje. Wat was dit nou? Nihilistisch experimenteel toneel? Of gewoon een slechte imitatie van het absurdisme van Kamagurka? Het leek in ieder geval in de verste verte niet op gebruikelijk cabaret. In de aansluitende pauze roezemoesde de vraagtekens over deze vertoning nog een tijdje rond. In vergelijking met beide andere optredens van de avond was dit het absolute dieptepunt.

Micha Wertheim ●●●●○

Micha Wertheim (Foto: Rene Passet CC BY-NC-ND 2.0)
Micha Wertheim (45) ging na zijn studie Cultuur- en Wetenschapsstudies werken voor radioprogramma’s en startte ook als stand-up comedian. In 2004 deed hij mee aan het Leids Cabaret Festival dat hij toen ook won. Dat was de start van zijn solocarrière als cabaretier. Hij oogst veel succes, de meeste recensenten zijn enthousiast – ‘duivels goed’, ‘virtuoos’, ‘onnavolgbaar’ tot ‘fabelachtig mooi’. Ook heeft hij inmiddels meerdere keren in Carré gestaan, iets wat maar voor weinig cabaretiers is weggelegd. In 2018 gaat hij op tournee met alweer zijn tiende programma. Hij is daarnaast columnist in diverse media, schrijft kinderboeken en maakt radiodocumentaires.

Hij herhaalt het optreden waarmee hij in 2004 op het festival stond. Dat herhalen is grotendeels live, maar ook laat hij op een groot scherm videofragmenten van dat optreden uit 2004 zien. Wertheim becommentarieert die fragmenten schijnbaar improviserend. Daarmee krijgt zijn optreden van bijna een uur allerlei lagen. Het gaat van onderbroekenlol – over een goocheltruc – op een geraffineerde manier met ironie en zelfrelativering naar een lesje in humor. Opvallend is dat hij een paar pittige uitspraken doet over collega-cabaretiers. Zo spaart hij Bert of Roy niet en beschuldigt hij Theo Maassen van het stelen van zijn grappen.

De insteek van zijn programma in 2004 was dat hij zo goed was dat de finale toen eigenlijk een formaliteit was: “De jury had mij na de voorronde verzocht om op halve kracht te spelen, om de andere finalisten wat te sparen.” Bij een IQ-test had hij meer goede antwoorden gegeven dan er vragen waren. “Maar denk niet dat ik alles kan. Laatst probeerde ik mezelf te overschatten, maar dat lukte niet.”

In het juryrapport uit 2004 stond dat Wertheim goed was in het bespelen van het publiek en de zaal snel voor zich had gewonnen. De jury was toen niet zo blij met zijn soms irritante en arrogante houding. Deze avond ligt de ironie er zo dik bovenop dat die houding in het geheel niet stoort. Die gespeelde arrogantie is juist de bron voor een aantal goeie grappen en lachsalvo’s.

De jury heeft Wertheim in 2004 als winnaar aangewezen. Deze reünie-avond wordt niet gejureerd. Als dat wel zou zijn gebeurd, was Wertheim ongetwijfeld opnieuw als winnaar uit de bus gekomen.

Hieronder een stukje uit een voorstelling van Micha Wertheim uit 2014 (9 min.)

cultuur

Het invullen van je Koningsdag kan best lastig zijn, zeker omdat er zo veel keuze is. Wil je tot diep in de nacht feesten op de nieuwste techno? Of vier je de verjaardag van onze koning liever op een discoboot? We hebben de top tien activiteiten in Leiden voor je op een rijtje gezet. Koningsnacht en …

cultuur | reportage

De Rembrandtbrug krijgt een nieuwe kleur. “Liever wit dan dit”, luidde de tekst op verschillende posters die eind 2017 begonnen op te duiken. De brug zou een nieuwe, bruinachtige kleur krijgen. Dit tot woede van de omwonenden die hun geliefde brug graag wit willen houden. Inmiddels is het april 2018 en is de nieuwe kleur …

cultuur | recensie

Antropologen bestuderen mensen en culturen. Het Museum Volkenkunde aan de Steenstraat in Leiden lijkt dan ook een ideale plek te zijn voor antropologen die graag wat meer willen weten over onbekende culturen, maar geen zin hebben om ver te reizen. Zoals het museum zelf stelt, leert het Volkenkunde de bezoeker van alles ‘over de verschillende …

cultuur | reportage

Een gesprek met de Rotterdamse choreografe Conny Janssen over haar leven in het teken van moderne dans en artistiek leiderschap. Samen met haar ensemble maakt ze vernieuwende voorstellingen die in heel Nederland indruk maken. Een succes dat in Leiden de première beleefde. ‘Ik ben gewoon in het diepe gesprongen en heel hard gaan zwemmen. En …

cultuur

Les délices de la Hollande (Parival, 1660): “van alle werelddelen is Europa het mooiste werelddeel, van Europa zijn de Nederlanden het mooiste land, van de Zeventien Provinciën is Holland de mooiste, van de Hollandse steden is Leiden de mooiste, en van alle straten en grachten van Leiden is het Rapenburg de mooiste”. Of de Rapenburg …

cultuur | interview

Dat regisseur Andrew Van Der Ven tot het uiterste gaat om een film te maken werd langzamerhand tijdens het interview duidelijk. Ik sprak hem over zijn nieuwste film Sunny Juliette. Alleen toen ik het hoofdthema van de film probeerde aan te snijden, vertelde hij dat dat misschien een spoiler was. Ik was het daar echter …

cultuur

Kun je wel sporten als je blind of slechtziend bent? Grote kans dat je daar nog nooit bij stil hebt gestaan. Leiden Lokaal sprak met Joost van Gent (61), die op zijn 52e slechtziend werd. Hij loopt hard bij Running Blind, een vereniging waarbij mensen met een visuele beperking kunnen blijven bewegen met hulp van …

cultuur

Een van de giftigste planten ter wereld is te vinden in de Hortus Botanicus in Leiden. Sinds enkele weken staat de Gympie Gympie opnieuw in de belangstelling. Volgens kas-chef Rogier van Vugt is de plant dan ook erg bijzonder. ‘Een klein haartje van deze plant op je arm voelt alsof iemand een brandende sigaret op …

cultuur

De gemeente Leiden is dit jaar een van de vier genomineerden voor de BNG erfgoedprijs 2018. Samen met de andere genomineerden Deventer, Tilburg en Zaanstad, maakt Leiden kans op de prijs van 25.000 euro die zal worden uitgereikt aan de winnende gemeente. De BNG erfgoedprijs werd voor het eerst uitgereikt in 2010, sindsdien is het …

cultuur

De realitysoap Expeditie Robinson is begonnen met de selectie van deelnemers voor het nieuwe seizoen. Tussen de honderden aanmeldingen zitten zeven inwoners van Leiden. Twee van die Leidse avonturiers vertellen waarom ze naar dat tropische eiland willen: Jason Sieval (18) en Alisha Teerink (20). ‘Het lijkt mij gaaf om tot het uiterste te gaan, en …

cultuur | interview

Het is altijd fascinerend om mensen te ontmoeten die talenten hebben die bij jezelf compleet ontbreken. De prachtige krijttekeningen die te zien zijn bij Trianon zijn al bij veel bioscoopgangers opgevallen. De tekeningen worden gemaakt door verschillende medewerkers van Trianon. Ik sprak Evert Ohlernroth en Oussama Hadje over hoe de tekeningen beginnen met een idee en uiteindelijk op het bord eindigen. “Als ik het aan tekenen ben dan …

cultuur | interview

Hector Hevel kwam op achtjarige leeftijd terecht bij ADO Den Haag. In 2017 vertrok hij naar de voetbalclub AEK Larnaca op Cyprus.