Artboard 1
09-05-2018 | Marcha van Wijk
Op de bres voor krakers: de Leidse kraakadvocaat vertelt

Eind vorige eeuw en begin deze eeuw was de kraakscene in Leiden op dreef; tussen 1970 en 2010 zijn er meer dan driehonderd panden gekraakt in Leiden. In 2010 kwam er een nieuwe wet: de Wet kraken en leegstand. Deze wet zou iets tegen de leegstand doen en stelde een straf op kraken. Dat betekent echter niet dat er niet meer wordt gekraakt.

Kraken: regels en ideologie

Kraken wordt vaak een beetje vergeten: het is iets van vroeger, voor jonge relschoppers in leren jassen die niet voor geweld terugdeinzen. Maar hoe is dat tegenwoordig? Hierover sprak ik met advocaat Jos Hemelaar. Hij behandelt alle kraakzaken in Leiden en weet van alle regels af. Hemelaar legt kraken als volgt uit: ‘Het gebruiken van een huis of pand dat niet langer in gebruik is.’ Echter, volgens hem dekt een wettelijke definitie vaak niet het verschijnsel: ‘Bij kraken hoort bijvoorbeeld eigenlijk altijd ook een bepaalde ideologie. En die zit niet in de definitie.’

Niet alle krakers hebben dezelfde ideologie, maar de meesten richten zich in ieder geval tegen leegstand en speculatie. Hemelaar vindt het onwenselijk dat er plekken in de stad zijn die niet gebruikt worden en kraken helpt volgens hem bij het tegengaan van die plaatsen: ‘Je doet ook iets tegen het idee dat er woningnood is en tegelijkertijd leegstand.’ Het verschil tussen de ideologie van krakers zie je echter als je kijkt naar Leiden en Den Haag. ‘In Den Haag zijn de spanningen veel sterker. Daar wordt het spel ook anders gespeeld. En ik heb weleens advocaten uit Den Haag die aan de andere kant staan, dus aan de kant van de eigenaar, die zeggen: “we zouden willen dat het in Den Haag net zo gebeurde als in Leiden.” En dat is niet omdat we hier softies zijn, maar we spelen het spel wat beter met de regels.’ Volgens Hemelaar is er in Den Haag meer sprake van een conflictmodel waarin krakers vooral tégen grootgrondbezitters en ‘huisjesmelkers’ zijn. In Leiden kraken mensen naar zijn idee meer binnen een harmoniemodel: ‘Voor een wereld waarin dingen beter geregeld zijn.’

De Wet kraken en leegstand

In 2010 werd de Wet kraken en leegstand ingevoerd. Aan de ene kant stelt deze wet kraken strafbaar. Daarmee wilde de overheid kraken terugbrengen. Hemelaar benadrukt dat kraken vóór 2010 wel illegaal, maar niet strafbaar was. Dat is nu dus aangescherpt. Echter, de andere afspraak die met deze wet werd gemaakt was het terugdringen van speculatie en leegstand. ‘En daar wordt geen donder mee gedaan’, aldus Hemelaar. Hoewel krakers harder worden aangepakt, is er nog steeds veel leegstand.

Ondanks deze wet worden krakers lang niet altijd uit hun pand gezet. Ten eerste mag de politie niet zomaar je woning binnenkomen. Hoewel het huis niet je eigendom is, woon je er wel. Wanneer de politie zou binnenkomen zou deze huisvredebreuk plegen en dat kan niet zomaar.

Behalve recht op huisvrede en privacy heb je ook nog woonrecht. In elke situatie wordt opnieuw bekeken welk recht het sterkst is: het woonrecht of het eigendomsrecht. ‘Het eigendomsrecht is het allersterkste recht wat we in de wereld hebben, althans in de westerse wereld, we vinden hier eigendom heel erg belangrijk’, aldus Hemelaar. Zeker sinds 2010 weegt het eigendomsrecht vaak zwaarder dan het woonrecht.

Waar de eigenaar vóór 2010 zelf actief moest bijdragen om krakers uit zijn of haar huis te krijgen, is dat na de nieuwe wet minder belangrijk geworden. De politie kan nu zonder tussenkomst van de eigenaar overgaan tot ontruiming. ‘De eigenaar kan ook veel makkelijker tegen de politie zeggen: lossen jullie het maar op. Terwijl vóór die tijd de eigenaar veel meer moest oplossen’, verklaart Hemelaar.

De moeite waard

Zelf is de advocaat niet zo’n fan van kraken: ‘Ik vind het persoonlijk eigenlijk compleet idioot dat je in een huis gaat zitten van een ander.’ Toch staat hij achter de ideologie en benadrukt dat kraken een maatschappelijke nut heeft, zeker bij het tegengaan van speculatie. Het feit dat hij niet 100% achter kraken staat ziet hij juist als reden voor zijn succes in verschillende kraakzaken. Juist door deze afstand zegt hij geloofwaardiger over te komen bij de tegenpartij.

Een andere reden voor zijn succes is dat Hemelaar álle kraakzaken in Leiden behandelt. Hij kent de regels vaak beter dan de politie en de agenten vertrouwen meestal op wat hij zegt. Hoewel hij de krakers verdedigt en ook achter sommige standpunten van hun staat, draagt hij op zulke momenten wel een stropdas: ‘en weetje, dan denken ze: “misschien dat ie wel te vertrouwen is”’.

Hoewel Hemelaar met gepaste afstand buiten de Leidse kraakscène blijft is hij blij de zaken te behandelen. Hij vindt de meeste krakers die hij kent sympathieke mensen en waardeert hun positieve bijdrage aan de maatschappij: ‘Dat maakt het zéker ook de moeite waard om zo’n zaak op je te nemen als advocaat.’

Bovendien vindt Hemelaar het belangrijk dat er iemand is die alle regels kent en weet wat hij moet doen. ‘En ik vind zelf dat er ook meer moet kunnen dan volgens de regeltjes mag. En of nou precies kraken is of iets anders, ik vind het juist leuk als je nog binnen de maatschappij kunt experimenteren en nog wat ruimte hebt voor andere ideeën. Daar sta ik graag voor op de bres, dus ook in dit geval’, besluit hij zijn verhaal.

veiligheid | nieuws

Leiden heeft een nieuw college. D66, GroenLinks en PvdA presenteerden het beleidsakkoord 2018-2022: ‘Samen maken we de stad’. Eerdere onderhandelingen, waarbij de VVD en niet de PvdA betrokken was, liepen op niets uit. Wat is het nieuwe college van plan om de Sleutelstad veilig te houden? Mooi nieuws. Gisteren bereikten de zes vertegenwoordigers van D66, …

veiligheid | interview

‘Het goedkoopste biertje van Leiden’ luidt één van de reclameleuzen van de Hifi-bar, gevestigd in de Vrouwensteeg. Met een prijs van een euro en vijfentwintig cent is daar niets aan gelogen. Op dinsdag en donderdag is de Hifi vanaf 23.00 geopend voor alle studenten, wekelijks komen er honderden jongvolwassenen een dansje wagen. Hoe weet deze …

veiligheid

Bij het wonen in een studentenhuis denken de meeste mensen onmiddellijk aan een hoop troep, een stevig glas bier en vooral veel gezelligheid. Helaas gaat het eens in de zoveel tijd gruwelijk mis, en ontstaat er een flinke huisbrand. Hoe veilig zijn de studentenhuizen in Leiden eigenlijk? De DUWO is een huurstichting met bijna 7.000 …

veiligheid | column

Ik kan er niets aan doen. Druisend tegen al mijn principes in is ook mijn leven behoorlijk burgerlijk geworden. Ik woon in een hofje, sorteer netjes mijn plastic en ben daarnaast al een tijdje fanatiek op zoek naar het radijsbakje om mijn Albert-Heijnmoestuincollectie te completeren. Toegegeven, dat laatste is misschien niet helemaal waar. Toch was …

veiligheid

Heeft DNA-onderzoek een doorslaggevende rol heeft gespeeld in de liquidatiezaak van Zeynel Er in Leiden? Ja, en eigenlijk was dat ook geen verrassing. Kijken we naar de feiten: DNA-sporen op een Albert Heijn-tasje, op het busje die zij gebruikten voor de liquidatie en op alle materialen die door de politie in beslag zijn genomen. Toch …

veiligheid | reportage

Ik vind het tijd om een duik te nemen in het leven van handhaving en hun negatieve imago (al dan niet) op te frissen. Want wat is het, dat handhaving Leiden doet? Ik draaide een aantal dagen mee.

veiligheid

In Leiden lijkt het nog redelijk rustig, maar criminaliteit zit in alle uithoeken van de samenleving (óók in Leiden). Daarom bezocht ik een symposium, georganiseerd door studievereniging der psychologie Labyrint, om me te verdiepen in de forensische psychologie

veiligheid | interview

Als we het over gebrek aan verkeersveiligheid in Leiden hebben, is er één kruispunt dat er met kop en schouders bovenuitsteekt: het kruispunt bij Anne&Max waar maar liefst vijf wegen samenkomen.

veiligheid | interview

  Afpakken van vermogen gebeurt bij het Openbaar Ministerie al bij de grote zaken. Sinds een jaar bestaan er nu ook kleinere ‘afpakteams’. Het is een proef om te kijken of dit ook ook bij kleinere onderzoeken werkt die snel afgehandeld kunnen worden. Nadine is zo’n medewerker. Hoe werkt dit nu precies?

veiligheid | explainer

Je zou denken dat de meeste mensen niet stelen, dit is immers iets voor dieven, toch? Niets lijkt minder waar. Leden van studentenvereniging L.V.V.S. Augustinus stelen elkaars jas zonder pardon.

veiligheid

De gemeente denkt erover de Oosterkerkstraat in een 30-kilometerweg te veranderen, waarbij de fietsers op de autoweg zullen gaan fietsen. “Levensgevaarlijk”, zegt Peter Rumler van de Leidse afdeling van de Fietsersbond. Waarom is er zo’n meningsverschil? LeidenLokaal zocht het uit.

veiligheid | column

Het maakt niet uit of het de warmste meimaand is in 300 jaar, of ver beneden het vriespunt in de winter. In weer of wind staan ze voor je klaar: de reclamemakers op straat.