Artboard 1
09-05-2018 | Marcha van Wijk
De Leidse kraakadvocaat: ‘Er moet meer kunnen dan volgens de regeltjes mag’

Eind vorige eeuw en begin deze eeuw was de kraakscene in Leiden op dreef; tussen 1970 en 2010 zijn er meer dan driehonderd panden gekraakt in Leiden. In 2010 kwam er een nieuwe wet: De Wet kraken en leegstand. Deze wet zou iets tegen de leegstand doen en stelde een straf op kraken. Dat betekent echter niet dat het niet meer gebeurt.

Foto: J. Holvast
Rechthebbende: Historische Vereniging Oud Leiden

Kraken: regels en ideologie

Kraken wordt vaak een beetje vergeten: het is iets van vroeger, voor jonge relschoppers in leren jassen die niet voor geweld terugdeinzen. Maar hoe is dat tegenwoordig? Hierover sprak ik met advocaat Jos Hemelaar. Hij behandelt alle kraakzaken in Leiden en weet van alle regels af. Hemelaar legt kraken als volgt uit: ‘Het gebruiken van een huis of pand dat niet langer in gebruik is.’ Echter, volgens hem dekt een wettelijke definitie vaak niet het verschijnsel: ‘Bij kraken hoort bijvoorbeeld eigenlijk altijd ook een bepaalde ideologie. En die zit niet in de definitie.’

Niet alle krakers hebben dezelfde ideologie, maar de meesten richten zich in ieder geval tegen leegstand en speculatie. Hemelaar vindt het onwenselijk dat er plekken in de stad zijn die niet gebruikt worden en kraken helpt volgens hem bij het tegengaan van die plaatsen: ‘Je doet ook iets tegen het idee dat er woningnood is en tegelijkertijd leegstand.’ Het verschil tussen de ideologie van krakers zie je echter als je kijkt naar Leiden en Den Haag. ‘In Den Haag zijn de spanningen veel sterker. Daar wordt het spel ook anders gespeeld. En ik heb weleens advocaten uit Den Haag die aan de andere kant staan, dus aan de kant van de eigenaar, die zeggen: “we zouden willen dat het in Den Haag net zo gebeurde als in Leiden.” En dat is niet omdat we hier softies zijn, maar we spelen het spel wat beter met de regels.’ Volgens Hemelaar is er in Den Haag meer sprake van een conflictmodel waarin krakers vooral tégen grootgrondbezitters en ‘huisjesmelkers’ zijn. In Leiden kraken mensen naar zijn idee meer binnen een harmoniemodel: ‘Voor een wereld waarin dingen beter geregeld zijn.’

De Wet kraken en leegstand

In 2010 werd De Wet kraken en leegstand ingevoerd. Aan de ene kant stelt deze wet kraken strafbaar. Daarmee wilde de overheid kraken terugbrengen. Hemelaar benadrukt dat kraken vóór 2010 wel illegaal, maar niet strafbaar was. Dat is nu dus aangescherpt. Echter, de andere afspraak die met deze wet werd gemaakt was het terugdringen van speculatie en leegstand. ‘En daar wordt geen donder mee gedaan’, aldus Hemelaar. Hoewel krakers harder worden aangepakt, is er nog steeds veel leegstand.

Ondanks deze wet worden krakers lang niet altijd uit hun pand gezet. Ten eerste mag de politie niet zomaar je woning binnenkomen. Hoewel het huis niet je eigendom is, woon je er wel. Wanneer de politie zou binnenkomen zou deze huisvredebreuk plegen en dat kan niet zomaar.

Behalve recht op huisvrede en privacy heb je ook nog woonrecht. In elke situatie wordt opnieuw bekeken welk recht het sterkst is: het woonrecht of het eigendomsrecht. ‘Het eigendomsrecht is het allersterkste recht wat we in de wereld hebben, althans in de westerse wereld, we vinden hier eigendom heel erg belangrijk’, aldus Hemelaar. Zeker sinds 2010 weegt het eigendomsrecht vaak zwaarder dan het woonrecht.

Waar de eigenaar vóór 2010 zelf actief moest bijdragen om krakers uit zijn of haar huis te krijgen, is dat na de nieuwe wet minder belangrijk geworden. De politie kan nu zonder tussenkomst van de eigenaar overgaan tot ontruiming. ‘De eigenaar kan ook veel makkelijker tegen de politie zeggen: lossen jullie het maar op. Terwijl vóór die tijd de eigenaar veel meer moest oplossen’, verklaart Hemelaar.

De moeite waard

Zelf is de advocaat niet zo’n fan van kraken: ‘Ik vind het persoonlijk eigenlijk compleet idioot dat je in een huis gaat zitten van een ander.’ Toch staat hij achter de ideologie en benadrukt dat kraken een maatschappelijke nut heeft, zeker bij het tegengaan van speculatie. Het feit dat hij niet 100% achter kraken staat ziet hij juist als reden voor zijn succes in verschillende kraakzaken. Juist door deze afstand zegt hij geloofwaardiger over te komen bij de tegenpartij.

Een andere reden voor zijn succes is dat Hemelaar álle kraakzaken in Leiden doet. Hij kent de regels vaak beter dan de politie en de agenten vertrouwen meestal op wat hij zegt. Hoewel hij de krakers verdedigt en ook achter sommige standpunten van hun staat, draagt hij op zulke momenten wel een stropdas: ‘en weetje, dan denken ze: “misschien dat ie wel te vertrouwen is”’.

Hoewel Hemelaar met gepaste afstand buiten de Leidse kraakscène blijft is hij blij de zaken te behandelen. Hij vindt de meeste krakers die hij kent sympathieke mensen en waardeert hun positieve bijdrage aan de maatschappij: ‘Dat maakt het zéker ook meer de moeite waard om zo’n zaak op je te nemen als advocaat.’

Bovendien vindt Hemelaar het belangrijk dat er iemand is die alle regels kent en weet wat hij moet doen. ‘En ik vind zelf dat er ook meer moet kunnen dan volgens de regeltjes mag. En of nou precies kraken is of iets anders, ik vind het juist leuk als je nog binnen de maatschappij kunt experimenteren en nog wat ruimte hebt voor andere ideeën. Daar sta ik graag voor op de bres, dus ook in dit geval’, besluit hij zijn verhaal.

veiligheid

Fietsen die fout geparkeerd staan in het stationsgebied kunnen opgehaald worden tegen een betaling van €26,-. Vanaf 1 mei wordt het restrictiegebied uitgebreid.

veiligheid

Op 25 mei gaat de AVG in. Niet alleen grote bedrijven hebben hier mee te maken, ook studenten- en studieverenigingen moeten hun zaakjes op orde hebben.

cultuur | fotoserie

Kraken in Leiden is een nieuwe app van Universiteit Leiden waarmee je alles kan vinden over Leidse kraakpanden. Ik zoek voor jou uit of ook jij de app moet downloaden.

veiligheid | verslag

Dit is een verslag van een rechtszaak, die op 14 mei plaatsvond in het Gerechtshof Den Haag. De rechter opent de zitting. ‘U wordt verdacht van vijf strafbare feiten, verdeeld over 2 zaken. Tweemaal het besturen van een bromfiets onder invloed, tweemaal het besturen van een bromfiets met een ingevorderd rijbewijs en verzet bij arrestatie.’ …

veiligheid | interview

Facebook raakte afgelopen week in opspraak nadat bekend werd dat de gegevens van meer dan 50 miljoen gebruikers op straat lagen. Hoe denken studenten van Universiteit Leiden over deze privacy-schending van Facebook en hebben zij zelf daadwerkelijk maatregelen genomen sinds het bericht is uitgekomen?

veiligheid | Opinie

Wereldwijd hangen er spanningen in de lucht. De frictie tussen Amerika en Noord-Korea, Rusland lijkt legers aan het op te bouwen te zijn, de oorlogen die nog woeden in het Midden Oosten en natuurlijk de IS dreigingen en aanslagen binnen Europa. Deze laatste zorgden er op de een of andere manier meer voor dat mensen …

veiligheid | verslag

Francesco Ragazzi, assistent-professor International Relations aan de Universiteit Leiden, heeft donderdag 3 mei een lezing gegeven over de gevolgen van counter-terrorisme in het onderwijs. ‘Docenten staan voor een lastig parket.’ Onlangs is nog een reconstructie gepubliceerd over de dreiging die de Universiteit Leiden in 2015 ondervond. Een anoniem persoon plaatste op het webforum 4Chan dat …

veiligheid | nieuws

Er is een daling in het aantal misdrijven in Leiden in de periode 2010-2015. In het Stationsdistrict worden veruit de meeste misdrijven gepleegd, en de Stevenshof blijkt de veiligste wijk te zijn.

veiligheid | interview

Binnen de muren van het prachtige Kamerling Onnes Gebouw worden de leerlingen gedrild tot advocaat, officier van justitie, jurist of rechter. Wetboeken worden uitgepluisd, regeltjes worden geleerd en theorien worden gestampt. Maar rechten kent ook een ‘zweverige kant’, besproken in de master Rechtsfilosofie.

veiligheid | explainer

Niemand wil het natuurlijk meemaken: een inbraak. Helaas gebeurt dit nogsteeds en ook in Leiden. Vooral nu de zomermaanden weer dichterbij komen en mensen langer van huis zijn. Studentenwoningen zijn ook vaak in trek bij inbrekers. Met deze zeven eenvoudige tips hou je de inbrekers buiten! 

veiligheid | podcast

De Fabel van de Illegaal zet zich in voor mensen zonder verblijfsvergunning. Zij hebben twee keer per week een spreekuur waar mensen terecht kunnen voor vragen. In deze podcast spreek ik Mariët van Bommel, medewerkster van het spreekuur.

veiligheid

Hoewel het landelijke cijfer van verkeersdoden volgens het CBS al jaren daalt, is in 2017 het aantal verkeersdoden op de fiets voor het eerst hoger dan het aantal verkeersdoden in de auto.  LeidenLokaal onderzoekt of dit in Leiden ook zo is.