Artboard 1
12-05-2018 | Loedi Boot
‘Waar een wil is, is een weg’

It’s a man’s world… Ook als het om hoge posities in de wetenschap gaat. Maar dit verandert langzaamaan. Zo zijn er onlangs honderd nieuwe vrouwelijke hoogleraren benoemd via het Westerdijk Talentimpuls. Daarnaast hangen er sinds kort veertien portretten van vrouwelijke hoogleraren in de Senaatskamer van de Universiteit Leiden, een plek waar tot nu toe slechts één vrouw hing. In deze serie komen drie van deze geportretteerde vrouwen aan bod. Hoe is het om een vrouwelijke hoogleraar te zijn in een wereld die meestal gedomineerd wordt door mannen?

Corinne Hofman (58) is hoogleraar archeologie van het Caraïbisch gebied aan de Universiteit Leiden en tot 1 september 2019 decaan van de faculteit archeologie.

Hoe is het gesteld met het aantal vrouwen op uw faculteit?

Corinne Hofman. Foto: Loedi Boot

Het wordt steeds beter. Je zou zeggen dat archeologie echt een jongensvak is, maar in de loop der jaren is dat helemaal veranderd en zijn er steeds meer meisjes archeologie gaan studeren. Onze faculteit heeft er echt voor gezorgd dat ook in onze staf en hogere posities een groot aantal vrouwen zit. Van de dertien hoogleraren bij archeologie zijn er nu vijf vrouw. Daarnaast bestaat ons huidige bestuur ook uit drie vrouwen en twee mannen.’

Wat doen jullie als faculteit precies om meer vrouwen aan te trekken?

‘Er is niet één bijzonder iets wat we doen. Wat we wel doen, en we zijn daartoe verplicht, is dat we bij iedere sollicitatie een aantal vrouwelijke sollicitanten uitnodigen. Dus in dat opzicht zijn we er wel bewust mee bezig.’

Toch is kwaliteit het belangrijkst. Het is heel goed dat er veel aandacht wordt besteed aan vrouwelijke hoogleraren, maar het zijn natuurlijk wel allemaal vrouwen die top gepresteerd hebben. Bij sollicitaties zeg ik altijd dat vrouwen en mannen gelijke kansen moeten hebben, maar als blijkt dat de man toch beter is, dan nemen we de man aan.

‘Als blijkt dat de man toch beter is, dan nemen we de man aan’

Merkt u dat vrouwen zich soms laten tegenhouden om hogerop te klimmen?

‘Niet per se, dat hangt vaak erg af van de gezinssituatie en het werk van hun partner. Zo moet het werk van de vrouw en haar partner zo flexibel zijn dat beiden een baan kunnen hebben. Dat is zeker van belang als je kinderen hebt.

Iets dat mij opvalt, is dat er veel vrouwelijke studenten en PhD’s zijn, maar dat er daarna een keerpunt is. Dat komt doordat er na een PhD of postdoc keuzes gemaakt moeten worden. Als banen bijvoorbeeld veel in het buitenland te vinden zijn, kan dat dan wel samengaan met de baan van de partner? Veel uitval van vrouwen zit op zulke momenten. Dat merk ik ook in mijn eigen onderzoeksgroep. Rond de PhD-periode beginnen vrouwen vaak kinderen te krijgen en realiseren ze zich dat ze misschien toch niet de academische wereld in willen.’

Heeft u wel eens te maken met vooroordelen in uw werk omdat u een vrouw bent?

‘Nee, maar ik heb wel het gevoel dat sommige mannen er moeite mee hebben als hun baas een vrouw is en ze van een vrouw dingen moeten aannemen. Dat zullen ze zelf alleen waarschijnlijk niet erkennen.’

Hoe vindt u het dat u portret in de Senaatskamer hangt?

‘Dat vind ik heel erg leuk. Het is wel ook een beetje eng, want er hangen verder alleen dode mannen en nu hangen er ook levende vrouwen. Verder is het een vreemd idee dat je daar misschien wel honderd jaar of langer gaat hangen.

Toevallig had ik een week nadat de portretten waren opgehangen een promotie in de Senaatskamer. Dus mijn hele groep zag voor het eerst mijn portret, en ze vonden het allemaal hartstikke leuk.’

Geeft zo’n portret een positief signaal af naar vrouwelijke studenten?

‘Ik denk van wel. Ik ben zelf ook een product van een heleboel initiatieven die speciaal in het leven zijn geroepen voor vrouwen, zoals de Aspasia-beurs van het NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, red.). Daarnaast heb ik de Merianprijs gekregen van het KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, red.), ook een prijs die specifiek bedoeld is voor vrouwen in de wetenschap.

Ik heb me wel eens afgevraagd of het nou positief of negatief is dat ik een product ben van dat soort mogelijkheden, maar ik denk dat het positief is in een tijd dat er meer aandacht moet komen voor vrouwen in hogere posities. Toch heb er een dubbel gevoel bij, want waarom heeft een vrouwelijke topwetenschapper een extra zetje nodig maar een mannelijke niet?
Waarom zijn al die speciale prijzen nodig?

Aan de andere kant zie ik ook in dat dit soort dingen nodig zijn. Als het percentage vrouwelijke hoogleraren onder de twintig procent zit, zoals het eerst was, dan is er werk te doen. Dan moeten er afspraken komen om in ieder geval een soort inhaalslag te maken. Als het zo doorgaat zoals het nu gaat, dan zijn we nog tot 2060 bezig om 50 procent vrouwelijke hoogleraren te krijgen. Dus daarom zijn die speciale initiatieven wel belangrijk; ze geven een extra push aan de groei.’

U vindt het dus wel belangrijk dat er meer vrouwelijke hoogleraren komen?

‘Ze hebben nu een flinke duit in de zak gedaan door honderd nieuwe vrouwelijke hoogleraren te benoemen via het Westerdijk-initatief. Wat er nu vooral moet gebeuren is dat het wordt vastgehouden, het moet niet zo zijn dat er na zo’n initiatief niks meer aan gedaan wordt.

Ik ben zelf opgegroeid in België en Frankrijk, daar is het heel normaal dat vrouwen werken en dan vaak ook hele lange dagen maken. Ik denk dat de moeilijke situatie rondom kinderopvang in Nederland maakt dat vrouwen minder werken. In een academische baan ben je vaak nog wel flexibel, maar wat als jij of je partner bijvoorbeeld bij een bank werkt? Dan is het moeilijk om zo’n balans te maken dat het uitkomt met de kinderopvang.’

Heeft u nog een tip voor jonge vrouwen die het willen gaan maken in de wetenschap?

Ik zeg altijd, hoewel dat misschien makkelijk gezegd is, “waar een wil is, is een weg.” Je kunt zeggen dat het allemaal moeilijk is voor vrouwen, dat de banen en de kinderopvang ook niet mee zitten, et cetera… Maar ik denk dat als je het als vrouw echt wilt maken in de wetenschap, dat het dan best kan lukken, maar je moet er wel iets voor doen.
Het is daarom heel belangrijk dat het niet alleen gaat om het vrouw zijn, het gaat om de drive om een topwetenschapper te zijn en de prestaties die daarbij horen. Daarvoor moet je best veel inleveren. Als je het aan mijn familie zou vragen, dan zullen die beamen dat zij er ook voor hebben moeten inleveren.’

Verdeling van mannen en vrouwen in de Nederlandse wetenschap. Bron: Monitor vrouwelijke hoogleraren 2017 (Landelijk netwerk vrouwelijke hoogleraren)

Ook in deze serie: Ina van Berckelaer-Onnes (emeritus hoogleraar orthopedagogiek) en Ewine van Dishoeck (hoogleraar sterrenkunde).

 

welzijn | reportage

Het stadsleven wordt vaak geassocieerd met haast, drukte en volle lange dagen. De Elza Hoeve net buiten het centrum van Leiden biedt net het tegenovergestelde: totale rust, natuur en dieren. Naast een grote melkboerderij geven ze je ook de mogelijkheid om je paard te stallen in hun hoeve of om deel te nemen aan verschillende …

welzijn | fotoserie

‘Ik kom hier voor mijn rust!’ is een uitspraak die je in het centrum van Leiden niet snel zal horen. Haastende fietsers en bussen in de Breestraat, volle terrassen op de Nieuwe Rijn: om echt te ontspannen zal je toch een ander plekje moeten zoeken. Zoals bijvoorbeeld De tuin van de smid: een theehuis in …

welzijn | fotoserie

Ga je altijd naar dezelfde kapper op de Bree, of laat je toch elke keer je baard weer scheren bij die ene barber op de Haarlemmer? Als je klaar bent met oude gewoontes en toe bent aan een nieuw avontuur dan zit je hier goed! Wij hebben de 4 leukste kappers buiten de singels voor …

welzijn

Ken je dat? Na een jaar het te hebben uitgesteld, besluit je dat het toch echt tijd wordt. Op naar de kapper! Maar… dan is de vraag, welke? Wist jij dat er in totaal 89 (!) kappers in Leiden zijn? Wij ook niet. Wij hebben ze daarom voor jullie op één kaart samen gebracht. Zodat …

welzijn | interview

Iedereen in Leiden kent het beestje inmiddels wel, de schurftmijt. Leiden haalde afgelopen jaar het landelijk nieuws met deze besmettelijke huidziekte. Hoe staat het er nu voor met de schurft in Leiden? Ik vroeg het aan huisarts in opleiding, Joni Ferrari-Dollee (33), die nu werkzaam is bij de huisartsenpraktijk aan de Vrijheidslaan te Leiden. Daarnaast …

cultuur | reportage

De kringloopwinkel kent iedereen wel. Even een middagje rondspeuren of je nog wat goedkoops op de kop kunt tikken of iets unieks kunt vinden. Echter Kringloopwinkel het warenhuis is meer dan gewoon een kringloopwinkel, het is een bedrijf dat zich in zet voor duurzaamheid en draait op lichamelijke en verstandelijke beperkten. Ik kreeg een kijkje …

cultuur | interview

Fred Weber (62) werkt al 22 jaar vrijwillig als imker in de Hortus botanicus van Leiden. Hij verzorgt er de bijen, kleine insecten die ongelooflijk belangrijk zijn voor de mens. In de fotoreportage over de Leidse honingbijen van vorige keer konden we dit reeds zien. Fred vertelt over zijn passie voor de bijen en de …

cultuur | fotoserie

Een fotoreportage over de honingbijen van de Hortus Botanicus Dit jaar startte de bijen al vroeg met hun werkzaamheden doordat het plots warm werd eind februari. Dit is uitzonderlijk aangezien ze normaal pas tegen april/mei uit hun winterslaap zouden moeten komen. Hierdoor gingen we kijken hoe het begin van het bijenseizoen verliep. Wist je dat …

welzijn

Nieuwe studie, nieuwe stad: een goed voorbereid mens telt voor twee. Waar moet je zijn om de wereld van de Leidse studentikoos te leren kennen? Je leest het hier.

welzijn | reportage

  Wat hebben de eerste genetisch gemanipuleerde stier en een restaurant met als motto ‘verbinding’ met elkaar te maken? Het antwoord: een stal. De Stal, om precies te zijn. Want op de vroegere verblijfplaats van stier Herman, achter het LUMC op het Bio Science Park, staat nu De Stal: een duurzaam en maatschappelijk betrokken horecagelegenheid …

welzijn | achtergrond

Op 14 mei 2017 werd de jongste Franse president ooit ingehuldigd: Emmanuel Macron. Met zijn plotse populariteit, grootse plannen en verrassend goede Engels deed hij de grondvesten van de Franse politiek schudden. Precies een jaar later blikt dr. Niek Pas, hoogleraar Franse moderne geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, in een lezing terug op het eerste …

welzijn | reportage

  De Côte d’Azur: alleen maar duur en luxe? Er is een uitzondering! Hoewel de meeste mensen kiezen voor buursteden Nice of Cannes, is de sfeervolle havenstad Antibes een bezoek meer dan waard. De stad biedt een mix van luxe en de charme van het Franse platteland. Ik ging erheen en bekeek de badplaats door …