Artboard 1
13-05-2018 | Steven Lek
“Burgers moeten opgevoed worden met referenda”
Maarten Kersten bij het standbeeld van oud-burgemeester Van der Werff.

Er is veel te doen rondom het referendum. In het regeerakkoord van Rutte III staat dat het middel moet verdwijnen. In veel gemeenten, waaronder Leiden, blijft het referendum levend omdat zij een Referendumverordening hebben. Als het aan Partij Sleutelstad-fractievoorzitter Maarten Kersten ligt, krijgt het referendum een nog veel grotere rol in de stad. “Wij willen vier keer per jaar een referendum. En als je snel de mening in een wijk wilt hebben, dan een digitale volkspeiling.”

Maarten Kersten studeerde archeologie, had jarenlang een reisbureau en was lange tijd actief als journalist. Vier jaar geleden lukte het hem als lijsttrekker van Partij Sleutelstad niet om een zetel in de raad te bemachtigen. Nu, in 2018, heeft de partij twee zetels in de Leidse raad. Een van de speerpunten van zijn partij is meer inspraak van burgers. Daarin is een belangrijke rol voor het referendum weggelegd. De huidige Referendumverordening biedt al de mogelijkheid voor de gemeente om een referendum te houden, maar wordt nog te weinig gebruikt, vindt Kersten. “We willen een paar keer per jaar een referendum over zware onderwerpen.  Een goed onderwerp zou bijvoorbeeld een fusie zijn van Leiden met een aantal randgemeenten. Of de openingstijden van horeca.”

“Opportunistisch en ondemocratisch”

“Veel D66’ers zijn not amused.”

De stelligheid waarmee Kersten het referendum verdedigd is bijzonder in deze tijd, waarin nota bene de grote voorvechter van meer burgerinspraak, D66, van het middel af wil. “Hans van Mierlo zou zich omdraaien in zijn graf”, zei hij eerder in een ander artikel op deze website. Kersten blijft achter die woorden staan: “Veel D66’ers zijn absoluut not amused over wat – de overigens verder fantastische dame – Ollongren flikt. Het is absoluut niet des D66’s. En er mag nu zelfs geen referendum komen over het afschaffen van het referendum. Het kan echt niet, het is opportunistisch en ondemocratisch. Ze hebben daardoor lokaal veel zetels verloren.” De verdeeldheid bij de partij blijkt volgens Kersten uit een uitspraak van D66-wethouder in Leiden Paul Dirkse. Hij sprak openlijk zijn steun uit voor het referendum bij het Leids verkiezingsdebat.

Indicatief, correctief, raadplegend

De provincie trok, nadat de burger zich al eerder uitsprak tegen het project, uiteindelijk de stekker uit de RijnGouwelijn.

Er zijn nogal wat vormen van referenda. Landelijk is er het raadplegend referendum, dat vermoedelijk wordt afgeschaft na het laatste referendum over de Sleepwet afgelopen maart. De gemeente Leiden kent een Referendumverordening, waarbij zowel de raad als de burger een verzoek voor een referendum kunnen indienen. Dat referendum is in feite ook raadplegend en niet bindend, want de raad gaat uiteindelijk over de besluiten. “De gemeenteraad is uiteindelijk de degene die over het besluit gaat. De uitslag mag dan niet juridisch bindend zijn, moreel is het dat wel”, zegt Kersten. “De raad kan natuurlijk elke keer de uitslag naast zich neerleggen. Maar als de coalitiepartijen dat nu maar vaak genoeg doen, dan worden ze na vier jaar afgerekend. Een goed voorbeeld is het RijnGouwelijnproject. De burger was tegen een lightrailverbinding door de binnenstad, maar de PvdA legde de uitslag van het referendum naast zich neer. Dat heeft de bevolking ze kwalijk genomen, en zo zijn ze van een dominante partij die al tientallen jaren in colleges zit, gedegradeerd tot een partij met vijf  zetels.”

Kleine peilingen

Voor kleinere onderwerpen ziet Kersten meer in zogenaamde “volkspeilingen”: kleine, online peilingen die snel weergeven hoe de gemeente of een wijk denkt over een bepaald onderwerp. De kosten voor een traditioneel, papieren referendum kunnen namelijk behoorlijk oplopen, het landelijke referendum over de Sleepwet kostte enkele tientallen miljoenen euro’s. Verhalen over fraude vindt Kersten overdreven: “Het zou met DigID kunnen. Je moet het gewoon goed dichttimmeren, zodat iemand niet twee keer kan stemmen. Eerder werd over bijstandsuitkeringen beweerd dat er flink gefraudeerd werd. Uiteindelijk bleek dat om een percentage van 0,01% te gaan waarbij mensen moedwillig fraudeerden. Laat bij het digitale referendum 0,1% frauderen. Die marge moet je dan maar accepteren. En de eindverantwoordelijke blijft toch altijd de gemeenteraad”.

Het gewone volk

“Alsof je de wedstrijd AS Roma tegen Liverpool kijkt.”

Een veelgehoord argument tegen referenda is dat de burger niet in staat is weloverwogen een keuze te maken, door een gebrek aan kennis. Volgens Kersten komt die kennis vanzelf. “Het is alleen wel zaak dat de gemeente de burgers daarin opvoedt. Je moet ze voor het referendum helemaal kneden, ze moeten alle ins en outs van het onderwerp kennen. De gemeente moet door objectieve persberichten op de website de burger informeren. En de burger moet de commissievergaderingen gaan volgen, bij wijze van op de bank alsof je de wedstrijd AS Roma tegen Liverpool kijkt.”

Een ander probleem zou zijn dat veel problemen zich niet voor een ja/nee-oplossing zouden lenen. “Ik ben voor het aanbrengen van nuances”, zegt Kersten. “Geef drie of vier alternatieven. Op terug te komen op de RijnGouwelijn: laat de burger kiezen tussen een lightrailtrein, een tram of een elektrische bus”.

Fusie tussen gemeenten

Kersten steekt het niet onder stoelen of banken dat hij voor een fusie van gemeenten is. Leiden zou samen moeten gaan met bijvoorbeeld Zoeterwoude, Voorschoten en Leidschendam. Zulke fusieoperaties gaan niet altijd zonder slag of stoot. De Tweede Kamer stemde onlangs voor samenvoeging van de gemeenten Ten Boer, Haren en Groningen, terwijl bij een burgerraadpleging in 2014 driekwart van de bevolking van Haren nog tegen de fusie was. Kersten: “Burgers zijn bang dat ze door een samenvoeging hun identiteit kwijtraken. Maar door wijk- of deelgemeentereferenda kan de burgers toch zijn eigen identiteit bewaken.” Een andere manier waarop Kersten meer inspraak voor de burger wil is de gekozen burgemeester. Leiden is daar al mee bekend, in 2003 werd immers de huidige burgemeester Henri Lenferink gekozen door middel van een burgemeestersreferendum. Kersten heeft daar wel een opmerking bij: “Ik vind het niet goed dat het burgemeesterschap zonder referendum is verlengd. Men had een herverkiezing moeten houden, want dan kunnen burgers zeggen: ‘Die Lenferink vind ik zo’n vent, of ik vind het helemaal niet zo’n goede burgemeester’. Het is typisch een onderwerp dat je aan de burger kunt overlaten: heeft hij het wel of niet goed gedaan?”

Maarten Kersten neemt zijn hoed af voor oud-burgemeester Van der Werff.
politiek

Het was even onzeker of de lustrumviering van de vereniging, die dit jaar 125 jaar bestaat, door kon gaan, vanwege klachten vanuit de buurt. Nu heeft de gemeente toch de vergunning verleend om negen dagen feest te vieren in de schaatshal aan de vondellaan.

politiek | achtergrond

Met de komst van een nieuwe coalitie, bestaande uit D66, GroenLinks en PvdA, is in Leiden ook een nieuwe groep wethouders geïnstalleerd. Wat gelijk opvalt: vier van de vijf wethouders zijn vrouw. Opvallend vooral omdat het tegen de landelijke trend van ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek in gaat.

politiek | interview

Martijn Otten is 24 jaar, raadslid van de PvdA in Leiden en werkt als woordvoerder voor die partij in de Eerste Kamer. Hij heeft onderwijs, jeugd, studenten en sport in zijn portefeuille en heeft grote ambities voor de komende vier jaar. ‘We moeten in Leiden niet alleen de beste universiteit van Nederland hebben, maar ook …

politiek | interview

Maarten de Crom is 24 jaar, raadslid voor de VVD in Leiden en werkt bij het landelijke opleidingsinstituut van de VVD in Den Haag. Hij stond dit jaar op plek vier van de VVD-kandidatenlijst en was daarmee de hoogste nieuwkomer. De komende vier jaar richt Maarten zich op de stedelijke ontwikkeling in Leiden. ‘Ik hoop …

politiek | liveblog

LIVE De Leidse gemeenteraad debatteerde gisteravond over kredietverlening voor een nieuw pand voor de ambtelijke huisvesting. Oude panden gaan namelijk op de schop en het stadhuis komt voor een gedeelte in Level, in het stationsgebied. Verder werden er nieuwe raadsleden beëdigd. Leiden Lokaal was erbij en deed live verslag. 20:00 31 mei 2018 Beëdiging nieuwe …

politiek | interview

27 jaar oud, lobbyist in Den Haag en al bijna 3 jaar bestuurslid bij D66 Leiden. Jan van der Voet is een man met ambitie en inzet. Hij noemt zichzelf een ‘politiek junkie’ en is al vanaf jonge leeftijd betrokken bij de politiek. Toch ligt zijn hart bij de lokale politiek: “De kracht van lokale …

politiek | Opinie

In veel studentensteden is het een normaal fenomeen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen: studentenpartijen. Zo bestaat in Delft het STIP, in Utrecht Student&Starter en in Den Haag de Bond voor Studenten Actie. Het zijn politieke partijen die volledig bestaan uit studenten of in ieder geval twintigers. Het belangrijkste gemeenschappelijke kenmerk: gebrek aan politieke- en bestuurlijke ervaring. Het is voor …

politiek | interview

De VVD is net als andere jaren weer een van de grotere partijen binnen de Leidse Gemeenteraad. Ze bevinden zich echter in een andere rol, ze gaan namelijk de oppositie in. De stukgelopen formatiegesprekken met Groenlinks en D66 hebben ervoor gezorgd dat de VVD zich mag gaan handhaven in de oppositie. Wij spraken fractievoorzitter Dorien …

politiek | interview

‘De ramen trilden in de sponningen en de gemeente bood ons een hotelbon aan.’ Wijkverenigingen Maredorp de Camp en Pancras-West zijn het niet eens met de beslissing van de gemeente Leiden om opnieuw een feest te organiseren op de Kaasmarkt. Naar aanleiding van een evenement tijdens het Leidens ontzet vorig jaar hebben de voorzitters van de …

politiek | achtergrond

De gemeente worstelt met een nieuw bestemmingsplan voor de Kaasmarkt. Het plein ligt midden in het centrum: tussen de Hooglandse kerk en de Oude Rijn. Wie er nu rondloopt, doet dat waarschijnlijk alleen om zijn auto kwijt te kunnen, want het plein is nu een weinig inspirerend parkeerterrein.  Prijsvraag 1995 Al tientallen jaren liggen …

politiek

De Leidse politiek is verweven met de stad. Leidenlokaal verzamelde een aantal locaties in de stad die raakvlakken hebben met de politiek. Misschien is er bij jou in de buurt wel een plek waar je nog niet van had gehoord! Klik op de markers voor meer informatie.