Artboard 1
31-05-2018 | Elyse van den Brink
Duurzaamheidseducatie verspreidt zich als een olievlek

We horen er tegenwoordig bijna dagelijks wel iets over: duurzaamheid. Op steeds meer daken zijn zonnepanelen te vinden en ‘flexitariër’ is voor veel mensen allang geen onbekend begrip meer. Maar hoe zorg je ervoor dat duurzaamheid voor iedereen toegankelijk is? “Wij willen het via educatie nog breder op de kaart zetten”, aldus Nanda van Beest, senioradviseur duurzaamheidseducatie bij de gemeente Leiden.

De gemeente stimuleert duurzaamheid al vele jaren en heeft er sinds twee jaar een extra stimuleringsbudget voor vrijgemaakt. Waar in het begin de focus vooral bij techniek lag, heeft de gemeente inmiddels de pijlen ook op het onderwijs gericht. “Je moet het als een doorlopend verhaal vertellen”, legt Van Beest uit, “Als je een kind van vier niet uitlegt wat lucht is dan kan je hem als hij dertig is wel vertellen dat de aarde opwarmt, maar dat gaat hij dan niet snappen.”

“We liepen eerst nog met de gedachte dat er goed onderwijs gegeven moest worden en dat het dan wel goed zou komen, maar het onderwijs is nu al overvraagd”, zegt Van Beest. Bovendien zitten kinderen ook maar een klein gedeelte van de tijd op school. Van Beest is van mening dat activiteiten omtrent duurzaamheid daarom ook vooral buiten de school moeten plaatsvinden.

Daarnaast onthouden scholieren volgens haar de activiteiten buiten school ook beter. “Het schoolkamp, bijvoorbeeld, dat blijft je gewoon bij. Veel meer dan wanneer iemand in de klas iets is komen vertellen. Je moet kinderen eerst iets laten ervaren en dan pas aan de theorie beginnen: onderzoekend leren”, stelt ze.

Nanda van Beest. Foto: Elyse van den Brink ©.

Verwonderen

En dat is waar Van Beest samen met haar collega’s en twaalf verschillende partners aan werken. Zo is er de Vakantiepas, waarvan het thema deze zomervakantie heel toepasselijk ‘duurzaamheid’ is. Met de pas krijgen kinderen van tussen de vier en de twaalf jaar oud leuke kortingen op verschillende activiteiten in en rondom Leiden. “Het is voor heel veel bedrijven interessant om deel uit te maken van de pas, want dan krijgen ze extra bezoekers”, geeft ze aan. Kinderen krijgen vaak korting, maar de begeleider betaalt wel entree.

Naast de Vakantiepas is er sinds 2016 het Verwonderpaspoort, waarmee kinderen vanuit school of met familie kennis kunnen maken met natuur, wetenschap en technologie. Als het slecht weer is, of als ze na het doen van een activiteit toch nog meer willen weten dan biedt het paspoort ook toegang tot een digitale wereld.

De activiteiten en workshops voldoen volgens Van Beest aan didactische werkvormen. “Kinderen krijgen eerst een voorbereidende les, gaan dan pas naar de activiteit en krijgen daarna nog een les om te bespreken wat ze geleerd en gedaan hebben”, legt ze uit.

“We hebben In Leiden natuurlijk de mazzel dat we hier organisaties zoals Naturalis, Museum Boerhaave en de Hortus hebben”, geeft Van Beest aan. Maar daarnaast is het project ook vooral dankzij vrijwilligers van de grond gekomen, die actief zijn bij onder andere de Schooltuinen, Technolab en de stichting Naar Buiten. “Daarom kunnen we ook zeggen: het is voor en door de stad”, zegt ze trots. “En omdat het zich als een olievlek verspreidt, komen mensen steeds meer met eigen ideeën.”

Verbinden

Van Beest is ook van mening dat het goed is om aan de kinderen mee te geven dat er vrijwilligers zijn van alle leeftijden en met verschillende expertises. “Als je iets heel erg leuk vindt dan hoef je niet eerst vijf diploma’s te halen,” stelt ze, “want anders haken sommigen misschien af, omdat ze denken dat ze eerst naar de universiteit moeten om het ook te kunnen.”

“Eigenlijk is onze rol vooral om te verbinden”, zegt Van Beest. Ze legt uit dat steeds meer partijen elkaar vinden en gaan samenwerken. “Het bouwen van die digitale wereld zien de vrijwilligers van de schooltuinen bijvoorbeeld niet zitten, maar TechnoLab heeft stagiairs van het mbo en die vinden het leuk om dat te doen.” Op deze manier heeft iedere organisatie zijn eigen taak. “De vrijwilligers van de schooltuinen waren anders nooit in contact gekomen met de student op het mbo”, aldus Van Beest.

Kinderboerderij Merenwijk is een van de organisaties die zich inzet voor duurzaamheidseducatie. Zo konden geïnteresseerden meekijken in een ooienvaarsnest. Foto: Elyse van den Brink ©.

Vooralsnog is Leiden de enige stad met het Verwonderpaspoort. Volgens Van Beest kan het format ook in de rest van Nederland uitgerold worden. Maar dan moeten er allicht wel eerst grotere organisaties het voortouw nemen voordat kleinere partijen volgen, zoals dat in Leiden met Naturalis het geval was. “Dat vereist inzet. Je moet eerst dingen gedaan hebben voordat je doorhebt dat je er zelf winst uit gaat halen.”

Volgens van Beest is het vooral belangrijk dat kinderen van jongs af aan bezig zijn met duurzaamheid. “De boodschap is dat je al met kleine dingen best veel kan bereiken”, stelt ze. “En dat het je een goed gevoel geeft.”

welzijn | reportage

  Wat hebben de eerste genetisch gemanipuleerde stier en een restaurant met als motto ‘verbinding’ met elkaar te maken? Het antwoord: een stal. De Stal, om precies te zijn. Want op de vroegere verblijfplaats van stier Herman, achter het LUMC op het Bio Science Park, staat nu De Stal: een duurzaam en maatschappelijk betrokken horecagelegenheid …

welzijn | achtergrond

Op 14 mei 2017 werd de jongste Franse president ooit ingehuldigd: Emmanuel Macron. Met zijn plotse populariteit, grootse plannen en verrassend goede Engels deed hij de grondvesten van de Franse politiek schudden. Precies een jaar later blikt dr. Niek Pas, hoogleraar Franse moderne geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, in een lezing terug op het eerste …

welzijn | reportage

  De Côte d’Azur: alleen maar duur en luxe? Er is een uitzondering! Hoewel de meeste mensen kiezen voor buursteden Nice of Cannes, is de sfeervolle havenstad Antibes een bezoek meer dan waard. De stad biedt een mix van luxe en de charme van het Franse platteland. Ik ging erheen en bekeek de badplaats door …

welzijn

Leiden is een stad van traditie. Deze traditie klinkt door in de stad zelf. Met onder andere de oudste universiteit van het land is Leiden HUPPELDEPUP. Hier zijn de 7 oudste toeristische attracties van Leiden. Must sees voor als je ouders, opa of oma een keer op bezoek komen. Oudt Leyden, 1907 Het is maar bij …

welzijn

Het is een kleurrijke bedoeling, de Wereldfair van het museum Volkenkunde. Het plein voor het museum was 21 mei gevuld met een podium, verschillende kraampjes en vooral veel mensen en vrolijkheid. Een interview met Museum Volkenkunde-medewerkster Farnaaz Jahangier. Wat is de Wereldfair? De Wereldfair is een Wereldse Markt. De bezoekers kunnen meedoen aan verschillende workshops …

welzijn | interview

It’s a man’s world… Ook als het om hoge posities in de wetenschap gaat. Maar dit verandert langzaamaan. Zo zijn er onlangs honderd nieuwe vrouwelijke hoogleraren benoemd via het Westerdijk Talentimpuls. Daarnaast hangen er sinds kort veertien portretten van vrouwelijke hoogleraren in de Senaatskamer van de Universiteit Leiden, een plek waar tot nu toe slechts …

welzijn

Uit onderzoek van het CBS blijkt dat er steeds minder studenten op kamers gaan wonen. Ook veel Leidse studenten wonen elders, zelfs als dat betekent dat ze een flinke reistijd hebben en niet een halfuurtje voor aanvang van een college uit bed kunnen rollen.

welzijn

Duurzaam leven duur of lastig? Leiden Lokaal maakt het jou makkelijker dankzij deze gids die biologisch verantwoorde horecagelegenheden bij jou in de buurt laat zien.

welzijn | interview

Ties Bosman bouwt Tiny Houses naar de wensen van zijn klanten. Foto: Claire Witteman Tiny Houses zijn helemaal ‘in’. Als je het letterlijk vertaald heb je het eigenlijk over ‘kleine huizen’. Ties Bosman houdt zich in het dagelijks leven bezig met de bouw van deze huizen. Je spreekt volgens hem pas over een Tiny House …

welzijn | interview

In 2050 gaan er wellicht meer mensen dood aan de gevolgen van antibiotica-resistentie dan kanker, aldus een rapport van ‘The Review on Antimicrobial Resistance.’ Er worden steeds minder nieuwe soorten antibiotica ontdekt en bacteriën worden steeds vaker resistent tegen veel gebruikte antibiotica. Aan de Universiteit van Leiden werkt Coen van Hasselt, assistent professor farmacologie, aan …

politiek | nieuws

De gemeente Leiden subsidieert dit jaar 17 onderwijsplannen. Van de 32 voorstellen die binnen kwamen, is ruim de helft goedgekeurd. Samen met cofinanciering van Fonds 1818 ondersteunt de gemeente de plannen met een totaalbedrag van bijna €380.000. Eind 2017 stuurde de gemeente Leiden een uitnodiging naar iedereen die te maken heeft met het onderwijs, met …

welzijn | achtergrond

Ieder jaar is er een waterzuiveringsinstallatie in het land open, dit jaar viel de beurt aan de Katwijkse. Met een kop thee en een koekje in de hand begin ik een gesprek met een van de medewerkers. Ze hopen op een goede opkomst, maar dat weten ze nooit zeker met open dagen. Zo dicht bij …