Artboard 1
03-03-2019 | Nicky van Loon
Wandeling door het Leiden van het Romeinse Rijk
Deze nagebouwde wachttorens staan precies op de plek waar de originele torens ooit stonden

Met een eeuwen oude universiteit en een centrum dat zou kunnen doorgaan als een openluchtmuseum kan Leiden zich met recht prijzen als een van de meest historisch steden van Nederland. Hoewel het centrum een heiligdom is voor monumenten uit de vroegmoderne tijd en zelfs de middeleeuwen, schuilt in het zuidoosten van Leiden het Park Matilo, dat het bewijs is van de verbintenis is tussen het Leiden van nu en de klassieke oudheid. In de eerste eeuw na Christus, toen Leiden nog niet eens bestond, liep hier namelijk de grens van het Romeinse Rijk: de Limes.

Er komt sigarettenrook uit de uitkijktorens die zijn nagebouwd uit de Romeinse tijd; een groep jongeren gebruiken de hoge houten gebouwen als hangplek. Fietsen flitsen voorbij over de weg die tweeduizend jaar geleden dwars door een fort liep. Hondenrennen over de uitgestrekte grasvelden waar ooit Romeinse soldaten marcheerden. Ook al wordt het oude fort nu gebruikt als alledaags stadspark, de aanwezigheid van de oude Romeinen kun je in alle hoeken opmerken. Toeristen staan er niet voor in de rij, maar toch heeft het archeologisch Park Matilo een rijke geschiedenis.

Een replica van een Romeins bootje

Op de plek van dit park lag namelijk tweeduizend jaar geleden een fort op de grensovergang van het Romeinse Rijk. Soldaten, die uit alle hoeken van het grote rijk kwamen, begonnen hier met koloniseren van de Germaanse stam die hier al woonde: de Cananefaten. Tot niet zo lang geleden werd het park daardoor gebruikt als archeologische graafplaats. Pas vijf jaar terug is het fort opnieuw opgebouwd, inclusief een namaak Romeins bootje en verschillende informatie bordjes voor de excursies van de plaatselijke basisschool. Het is dus niet zo raar dat hier nog geen drommen met toeristen op af komen. Toch wil de archeoloog Tom Hazenberg het fort graag op de werelderfgoedlijst krijgen, ook al zijn er in principe geen authentieke stukjes Romeinse muur meer te vinden. Hij meldt op de website van de EO dat dit in 2021 rond zou moeten zijn.

De omwoners lijken goed op de hoogte te zijn van de historische achtergrond van het bijzondere park. Dat blijkt wel wanneer een plaatselijke wandelaar begint uit te leggen hoe het fort er ongeveer heeft moeten uitzien. ‘Die dijken die daar lopen, die geven aan waar de muren van het fort ooit waren.’ Wijst kunstenaar Gerard van der Tweel aan. ‘De dennenbomen die er bovenop geplant zijn, die werden tweeduizend jaar geleden gebruikt als brandhout. De andere bomen gebruikten ze om wapens van te maken.’

Een van de schilderijen die Gerard van der Tweel heeft geschilderd van Matilo in Romeinse tijd

Van der Tweel woont al jaren in de omliggende wijk van het park. Hij komt er dagelijks om zijn hond uit te laten. ‘Ik ben een paar jaar geleden gevraagd om schilderijen te maken voor flatgebouwen hier in de buurt. In die schilderijen heb ik een beeld geschetst van hoe ik denk dat het eruit heeft gezien.’ Door zijn project is hem veel verteld over de historische achtergrond van zijn favoriete uitlaatplek.

‘Aan die kant van het fort lag vroeger de Rijn.’ Geeft van der Tweel aan. ‘Daar ligt nu een gemeenschappelijk tuintje als initiatief om de nieuwbouwwijk aan de ene kant en de achterstandswijk aan de andere kant bij elkaar te brengen.’ Het klinkt lichtelijk symbolisch aangezien de Rijn tweeduizend jaar eerder de reden was dat de plaatselijke Germanen in contact kwamen met de koloniserende Romeinen.

De aanwezigheid van de Romeinen is niet alleen te merken in het park. Aan de westzijde van het oude Romeinse fort ligt nu een nieuwbouwwijk, gebouwd in een mengelmoes van moderne architectuur en Romeinse bouwkunst. De straten bezitten rijtjeshuizen met zuilen en schuine daken, kenmerkend voor de Romeinse architectuur. Met straatnamen als het ‘Claudiuspad’ en de ‘Liviuslaan’ als historische stempel op de wijk, ontkomen de bewoners niet aan het verleden van hun omgeving.

Misschien in eerste instantie niet heel erg opvallend, maar de aanwezigheid van de Romeinen is om en nabij het Park Matilo te voelen en te zien. Van de straatnamen, tot de replica’s van wachttorens, van de informatiebordjes tot de schilderijen van Gerard van der Tweel. Een plaats die dient als uitlaatplek en hangplek voor jongeren, maar ook als museum voor menig geschiedenisnerd en wandelplek voor de plaatselijke natuurfanaat. De Romeinen hadden de multifunctionaliteit van het park vast kunnen waarderen.

Geïnteresseerd in het verhaal van het Park Matilo? Lees het volledige verhaal op hun site.

| achtergrond

De daklozenopvang in Leiden is goed geregeld. Er zijn twee opvangen, iedereen die zich daar inschrijft krijgt een maatschappelijk werker toegewezen. Die helpt met praktische zaken als huisvesting en het zoeken van een baan. Wat overblijft is de geestelijke zorg, en hiervoor bestaat in Leiden sinds 2010 de Stichting Straatpastoraat. Pastor is sinds november 2018 …

cultuur

Is het einde van je seizoen op Netflix in zicht? Geen paniek! Er staat een compleet nieuw seizoen op je te wachten in de theaters van Leiden. Op 13 mei vindt namelijk de seizoenpresentatie plaats voor het komende theaterseizoen van 2019-2020.   Tijdens de seizoenpresentie laten de Leidse Schouwburg, de Stadsgehoorzaal en Theater Ins Blau zien …

cultuur

Leiden is de stad van ontdekkingen, maar na een ochtend ontdekken ben je natuurlijk toe aan een lekkere lunch in een unieke omgeving. Hierbij de acht must-visit plekjes!

welzijn | fotoserie

‘Ik kom hier voor mijn rust!’ is een uitspraak die je in het centrum van Leiden niet snel zal horen. Haastende fietsers en bussen in de Breestraat, volle terrassen op de Nieuwe Rijn: om echt te ontspannen zal je toch een ander plekje moeten zoeken. Zoals bijvoorbeeld De tuin van de smid: een theehuis in …

| interview

1000 euro winnen met een idee om jouw stad mooier te maken? Dit klinkt als muziek in de oren. Awesome Leiden organiseert zes keer per jaar een pitchavond waarop vijf mensen een idee mogen presenteren dat eraan bijdraagt de stad aantrekkelijker, beter en leefbaarder te maken. Ik sprak met Bastiaan Bakker, één van de organisatoren …

| reportage

Aap, Noot, Mies: Lees in deze reportage alles over de VoorleesExpress!

| interview

Iedere 4 mei zijn we om klokslag acht uur twee minuten stil. Henk Koet (78) en Mat van der Haven (73) maakten die stilte als erewacht tientallen keren mee. Dit jaar houden ze voor het eerst niet de wacht in Leiden. ,,Herdenken zit in je genen.” De doos met oorlogspakken en overalls stond al bijna …

| fotoserie

Het Pesthuis staat te koop! Vanwege de waslijst aan voorwaarden is het voor potentiële kopers nog een hele kluif om het gebouw uiteindelijk in handen te krijgen. Dit komt door de monumentale waarde en de waardevolle ligging tussen het Bio Science Park en de Leidse binnenstad. Achter het Pesthuis gaat een lange geschiedenis schuil. In …

cultuur | reportage

De Kleiwarenfabriek Firma Gebroeders Ginjaar maakt sinds 1920 bouwkeramiek, producten die gemaakt zijn van klei. Wanneer je de fabriek binnenloopt, lijkt het alsof de tijd heeft stil gestaan. Jolanda Ginjaar legt uit wat er schuil gaat achter de deuren van dit oude familiebedrijf.

| reportage

Het hoogseizoen voor Leidse musea is begonnen, momenteel zijn er dan ook veel bijzondere tentoonstellingen.

| reportage

Als je met de auto tussen Leiden en Wassenaar over de A44 rijdt, kom je terecht in een wirwar van verkeersborden, omleidingen, bouwverkeer, kranen, shovels en wegwerkers. Na meer dan tien jaar strijd, komt de nieuwe snelweg er toch: de RijnlandRoute. Deze weg vormt de verbinding tussen de A44 en de A4. Het ontsluit de …

| reportage

De gemeente Leiden en projectontwikkelaars hebben grote plannen voor de wijk Hoge Mors. Op verschillende locaties binnen de wijk zullen gebouwen worden gerenoveerd, maar ook zullen sommige gesloopt en vervangen worden. Hier zijn niet alle bewoners even blij mee. Er bestaan zorgen over het tekort aan parkeerplekken en over de toenemende verkeersdrukte op de twee …