Artboard 1
03-03-2019 | Nicky van Loon
Wandeling door het Leiden van het Romeinse Rijk
Deze nagebouwde wachttorens staan precies op de plek waar de originele torens ooit stonden

Met een eeuwen oude universiteit en een centrum dat zou kunnen doorgaan als een openluchtmuseum kan Leiden zich met recht prijzen als een van de meest historisch steden van Nederland. Hoewel het centrum een heiligdom is voor monumenten uit de vroegmoderne tijd en zelfs de middeleeuwen, schuilt in het zuidoosten van Leiden het Park Matilo, dat het bewijs is van de verbintenis is tussen het Leiden van nu en de klassieke oudheid. In de eerste eeuw na Christus, toen Leiden nog niet eens bestond, liep hier namelijk de grens van het Romeinse Rijk: de Limes.

Er komt sigarettenrook uit de uitkijktorens die zijn nagebouwd uit de Romeinse tijd; een groep jongeren gebruiken de hoge houten gebouwen als hangplek. Fietsen flitsen voorbij over de weg die tweeduizend jaar geleden dwars door een fort liep. Hondenrennen over de uitgestrekte grasvelden waar ooit Romeinse soldaten marcheerden. Ook al wordt het oude fort nu gebruikt als alledaags stadspark, de aanwezigheid van de oude Romeinen kun je in alle hoeken opmerken. Toeristen staan er niet voor in de rij, maar toch heeft het archeologisch Park Matilo een rijke geschiedenis.

Een replica van een Romeins bootje

Op de plek van dit park lag namelijk tweeduizend jaar geleden een fort op de grensovergang van het Romeinse Rijk. Soldaten, die uit alle hoeken van het grote rijk kwamen, begonnen hier met koloniseren van de Germaanse stam die hier al woonde: de Cananefaten. Tot niet zo lang geleden werd het park daardoor gebruikt als archeologische graafplaats. Pas vijf jaar terug is het fort opnieuw opgebouwd, inclusief een namaak Romeins bootje en verschillende informatie bordjes voor de excursies van de plaatselijke basisschool. Het is dus niet zo raar dat hier nog geen drommen met toeristen op af komen. Toch wil de archeoloog Tom Hazenberg het fort graag op de werelderfgoedlijst krijgen, ook al zijn er in principe geen authentieke stukjes Romeinse muur meer te vinden. Hij meldt op de website van de EO dat dit in 2021 rond zou moeten zijn.

De omwoners lijken goed op de hoogte te zijn van de historische achtergrond van het bijzondere park. Dat blijkt wel wanneer een plaatselijke wandelaar begint uit te leggen hoe het fort er ongeveer heeft moeten uitzien. ‘Die dijken die daar lopen, die geven aan waar de muren van het fort ooit waren.’ Wijst kunstenaar Gerard van der Tweel aan. ‘De dennenbomen die er bovenop geplant zijn, die werden tweeduizend jaar geleden gebruikt als brandhout. De andere bomen gebruikten ze om wapens van te maken.’

Een van de schilderijen die Gerard van der Tweel heeft geschilderd van Matilo in Romeinse tijd

Van der Tweel woont al jaren in de omliggende wijk van het park. Hij komt er dagelijks om zijn hond uit te laten. ‘Ik ben een paar jaar geleden gevraagd om schilderijen te maken voor flatgebouwen hier in de buurt. In die schilderijen heb ik een beeld geschetst van hoe ik denk dat het eruit heeft gezien.’ Door zijn project is hem veel verteld over de historische achtergrond van zijn favoriete uitlaatplek.

‘Aan die kant van het fort lag vroeger de Rijn.’ Geeft van der Tweel aan. ‘Daar ligt nu een gemeenschappelijk tuintje als initiatief om de nieuwbouwwijk aan de ene kant en de achterstandswijk aan de andere kant bij elkaar te brengen.’ Het klinkt lichtelijk symbolisch aangezien de Rijn tweeduizend jaar eerder de reden was dat de plaatselijke Germanen in contact kwamen met de koloniserende Romeinen.

De aanwezigheid van de Romeinen is niet alleen te merken in het park. Aan de westzijde van het oude Romeinse fort ligt nu een nieuwbouwwijk, gebouwd in een mengelmoes van moderne architectuur en Romeinse bouwkunst. De straten bezitten rijtjeshuizen met zuilen en schuine daken, kenmerkend voor de Romeinse architectuur. Met straatnamen als het ‘Claudiuspad’ en de ‘Liviuslaan’ als historische stempel op de wijk, ontkomen de bewoners niet aan het verleden van hun omgeving.

Misschien in eerste instantie niet heel erg opvallend, maar de aanwezigheid van de Romeinen is om en nabij het Park Matilo te voelen en te zien. Van de straatnamen, tot de replica’s van wachttorens, van de informatiebordjes tot de schilderijen van Gerard van der Tweel. Een plaats die dient als uitlaatplek en hangplek voor jongeren, maar ook als museum voor menig geschiedenisnerd en wandelplek voor de plaatselijke natuurfanaat. De Romeinen hadden de multifunctionaliteit van het park vast kunnen waarderen.

Geïnteresseerd in het verhaal van het Park Matilo? Lees het volledige verhaal op hun site.

cultuur | reportage

LEIDEN – De grijze gebouwen op het industrieterrein lopen over in de grauwe lucht. Er is geen mens op straat. Maar zodra ik de deur van de Boekenzolder open word ik begroet door een gezellige drukte van bezoekers en vrijwilligers. “We liggen een beetje afgelegen,” geeft voorzitter Sjaak van Rijn toe, “maar mensen weten ons …

cultuur | interview

Opscheren aan de zijkanten, baard bij laten scheren, of toch wenkbrauwen laten bijwerken? Het kan allemaal bij kapper Hairpoint op de Maresingel. De zaak wordt gerund door de 24-jarige Ali Eren. De kapper ziet er net als alle andere kapperszaken uit, maar toch is er iets opvallends. Deze man heeft het voor elkaar gekregen om …

Aan de rand van de Maresingel bevindt zich Hairpoint. Deze kapperszaak zit in een pand dat al vele jaren onderdak biedt aan kappers. Dit is niet altijd zo geweest. Het pand kent een rijke geschiedenis en heeft vele verschillende functies gehad. Haartrends zijn net zo veranderlijk gebleken als de functie van dit pand. Niet alleen …

De Nationale Week Zonder Vlees is van start gegaan! Van 11 tot 17 maart vindt de tweede editie van deze campagne plaats. De Nationale Week Zonder Vlees roept alle Nederlanders op om in deze week geen vlees te eten met als doel om Nederlanders bewust te maken van de positieve impact van minder vlees eten. …

cultuur | achtergrond

Interview met Tijmen Baarda, over de collectie Midden-Oosterse boeken in de Universiteitsbibliotheek Leiden Dit jaar bestaat de Universiteit Leiden, de oudste universiteit van Nederland, 444 jaar. Een waar mijlpaal, waar veel Leidenaren van op de hoogte zijn. Wat minder Leidenaren weten, is dat de sectie Midden-Oostenstudies van Leiden ook bijna net zo oud is. Het …

| achtergrond

Op een zonnige, maar toch frisse, zaterdagmiddag stap ik eindelijk na een lange tijd de Tolkienwinkel weer in. Het is nog precies zoals ik het me herinner: smal, maar ver doorlopend en vol met spullen. Ik kijk weer mijn ogen uit en het voelt als een soort thuiskomen, wanneer ik de soundtrack van The Fellowship …

politiek | achtergrond

Fel zonlicht in de zomer? Fysiotherapie Eerste Lijn? Familiaire erytrofago-lymfohistiocytose? Nee, dit is pas FEL: Feminist Evolution Leiden. Een nieuwe beweging met een feministische inslag, die er in wil slagen de stad bewust te maken van feminisme. In september 2018 werd FEL officieel gelanceerd als organisatie, geboren uit een al bestaande feministische boekenclub. FEL moest …

cultuur

Als je aan een Leidenaar vraagt: “Wat kenmerkt Leiden?”, dan krijg je steevast de volgende antwoorden: 3 oktober, studenten, grachten en de vele hofjes. Maar vergeten we dan niet een heel mooi deel van de stad? Juist ja! De Molens! Leiden telt maar liefst negen molens in en rondom de binnenstad. Mening Leidenaar fietst, rijdt …

| fotoserie

Dit pad wordt dagelijks door duizenden mensen bewandeld op weg naar hun college of werk, maar menig Leidenaar zal nog nooit van de Hartlijn gehoord hebben. Om hier verandering in te brengen organiseerde de gemeente een designwedstrijd voor deze route, die loopt vanaf de LUMC-zijde van het centraal station tot aan het Bio Science Park …

cultuur | reportage

Onder de grond in Leiden bevinden zich overal kelders. Van grote kelders tot kleine opslaghokken. De afgelopen jaren heeft archeoloog Jasper van Kouwen ze op de kaart gezet.

| achtergrond

De fiets is hét vervoersmiddel in Leiden. Fietsers en fietsen in Leiden zijn overal. Wat doet de gemeente daar aan?

cultuur

Leiden’s trots, Rembrandt van Rijn, is in 2019, 350 jaar geleden gestoven. Ter ere van de Hollandse meester worden er in Leiden speciale activiteiten georganiseerd. Op deze kaart een greep uit deze activiteiten.