Artboard 1
07-03-2019 | Annefleur Teeuwen
Het Leidse Midden-Oosten

Interview met Tijmen Baarda, over de collectie Midden-Oosterse boeken in de Universiteitsbibliotheek Leiden

Dat de Universiteit Leiden dit jaar 444 jaar oud is, is algemeen bekend. Wat minder bekend is, is dat de sectie Midden-Oostenstudies van Leiden bijna even oud is, en nog steeds een belangrijke positie heeft binnen de universiteit. De lange geschiedenis van de studie van het midden-Oosten heeft zo zijn sporen achtergelaten: de Universiteit Leiden heeft een van de grootste collecties Midden-Oosterse boeken in West-Europa.
Om hierover meer te weten te komen, ging ik in gesprek met Tijmen Baarda. Als vakreferent Midden-Oosten van de Universiteit Leiden beheert hij de collectie Midden-Oosterse boeken.

Het werk van Baarda voor de komende week. Foto: Annefleur Teeuwen

Hoe is de Leidse collectie ontstaan?

“De collectie van Leiden is eigenlijk begonnen met de Universiteit zelf, in 1575. Vrij snel na het ontstaan van de universiteit zijn er bronnen uit het Midden-Oosten in Leiden terecht gekomen. Je kunt wel stellen dat het door Scaliger is gekomen. De wetenschapper Scaliger is als een van de eerste filologen (iemand die dode talen onderzoekt) naar Leiden gekomen, en Arabisch en Hebreeuws waren zijn specialiteiten. Dus al heel snel is begonnen met het opbouwen van de Midden-Oosterse collectie.”

Hoe groot is de collectie?

“We hebben ongeveer 40.000 Arabische boeken en er komen elk jaar 1.000 boeken bij. Van het Perzisch, Turks en Hebreeuws hebben we elk ongeveer 10.000 boeken, en verder hebben we nog een Indonesische collectie en Oost-Aziatische talen meer specifiek over de islam. Naast de boeken en de manuscripten hebben we ook kaarten, kranten, foto’s, enzovoorts.”

Een deel van de Hebreeuwse collectie in de Universiteitsbibliotheek Leiden. Foto: Annefleur Teeuwen

Hoe komen jullie aan al die boeken?

“Die kopen we in principe gewoon uit het Midden-Oosten. Het is wat lastig, want je kunt ze niet zomaar op internet bestellen zoals Engelse boeken. We moeten ter plekke naar boekenbeurzen om de uitgevers te spreken. We gaan bijvoorbeeld elk jaar naar de boekenbeurs in Casablanca en kopen daar op grote schaal.

“Dat we zelf naar het Midden-Oosten moeten gaan komt omdat de distributie van onder andere Arabische boeken toch vaak wat minder goed en wat informeler georganiseerd is dan dat van Europese boeken. De uitgevers geven het uit, maar het wordt niet echt verspreid buiten de boekenbeurzen. Het kan dus lastig zijn om op een andere manier boeken te vinden.

“Wat het extra lastig maakt is de censuur in bepaalde landen. In Casablanca mogen bijvoorbeeld geen sjiitische of christelijke boeken verkocht worden, dus voor die categorie boeken moeten we naar Libanon of Egypte.”

Hoe kiezen jullie welke boeken jullie willen kopen?

“We zijn een universiteitsbibliotheek, dus we kijken ten eerste naar academische secundaire bronnen, maar bijvoorbeeld ook naar bronteksten of kritische edities van teksten en romans voor literatuurstudies.

“We hebben niet oneindig veel ruimte en catalogiseren is heel duur, dus we moeten selectief zijn in onze onderwerpen. We focussen bijvoorbeeld op Zuid-Arabië en het Sjiisme. En sommige dingen kopen we niet. Bijvoorbeeld kinderboeken: kinderboeken kunnen heel relevant zijn voor onderzoek, maar toch kiezen we er voor om die niet te kopen. Anders wordt het gewoon te veel.”

Een vergeelde verzie van de Turkse krant Hürriyet uit de Leidse collectie. Foto: Annefleur Teeuwen

Het begin van de Leidse collectie Midden-Oosterse geschriften kwam eigenlijk tot stand door giften. Zijn giften nog steeds een belangrijke bron van boeken?

“Ja. Er komen heel veel mensen met geschenken. Recentelijk is een grote schenking Perzische literaire boeken uit Iran hierheen gekomen. En een paar dagen geleden kwam iemand met boeken uit Irak van haar man die was overleden. Dat zijn soms heel waardevolle dingen, bijvoorbeeld oudere boeken die moeilijk te vinden zijn of bijna niet te koop zijn.”

En jij? Hoe lang ben jij al betrokken?

“Ik ben hier in 2007 begonnen als student Theologie, met een focus op christenen in het Midden-Oosten, dus daarvoor heb ik ook een vak Arabisch gevolgd. Ik ben daarna promotieonderzoek gaan doen in 2012 over het gebruik van taal door christenen in modern Irak. Twee jaar geleden heb ik op deze functie gesolliciteerd en sindsdien zit ik hier. Ik doe de inkopen, houd contact met de docenten Midden-Oostenstudies, geef cursussen over de collectie, enzovoort.”

Tijmen Baarda. Foto: Annefleur Teeuwen

cultuur

Moeite met die laatste weken voor de zomer door te komen? Geen zorgen, Leiden heeft genoeg te doen. Hierbij enkele festivals en events uitgelicht met voor ieder wat wils!

cultuur

Is het einde van je seizoen op Netflix in zicht? Geen paniek! Er staat een compleet nieuw seizoen op je te wachten in de theaters van Leiden. Op 13 mei vindt namelijk de seizoenpresentatie plaats voor het komende theaterseizoen van 2019-2020.   Tijdens de seizoenpresentie laten de Leidse Schouwburg, de Stadsgehoorzaal en Theater Ins Blau zien …

cultuur

Leiden is de stad van ontdekkingen, maar na een ochtend ontdekken ben je natuurlijk toe aan een lekkere lunch in een unieke omgeving. Hierbij de acht must-visit plekjes!

cultuur | reportage

Een kijkje in het park Stoomtrein Katwijk Leiden, waar je een ritje kunt maken in een echte stoomtrein. Maar behalve dat doen de meer dan honderd vrijwilligers nog meer en misschien wel belangrijker werk.

cultuur | reportage

Hockey is voor kakkers, voetbal is voor het volk en darten is een cafésport. Er zijn vele vooroordelen die heersen over sporten, maar kloppen deze wel? Dat er in cafés een dartbord hangt, maakt de sport niet een cafésport. Er zijn namelijk serieuze dartverenigingen, zo ook in Leiden. Wij gingen langs bij de Leidse dartvereniging …

cultuur

Bekijk waar je deze vier bijzonder sporten kunt beoefenen en leer over wat ze inhouden.

cultuur | reportage

De Kleiwarenfabriek Firma Gebroeders Ginjaar maakt sinds 1920 bouwkeramiek, producten die gemaakt zijn van klei. Wanneer je de fabriek binnenloopt, lijkt het alsof de tijd heeft stil gestaan. Jolanda Ginjaar legt uit wat er schuil gaat achter de deuren van dit oude familiebedrijf.

cultuur | interview

Heb jij al 100 keer geluncht en geborreld op de Nieuwe Rijn? Goed nieuws! Sinds afgelopen weekend heeft Leiden er een nieuwe lunchroom/bar bij: ’t Gerecht.

cultuur | interview

Vergeet Coen en Sander of Mattie en Marieke, Leiden heeft zijn eigen talentvolle DJ-duo. Elke woensdag van 21.00 tot 23.00 hoor je de twee radiorakkers Geert (29) en Julius (29) op Sleutelstad FM. In een programma waar muziek en ‘slap gelul’ centraal staan, is het enthiousiasme van de twee DJ’s zo aanstekelijk, dat je elke …

cultuur | nieuws

De twee studenten Benjamin Schoonenberg en Pablo Kattenberg stonden afgelopen zaterdag op de markt met hun zelfgemaakte robot die gedichten produceert. Met behulp van kunstmatige intelligentie kan de Lucebot gedichten maken die geïnspireerd zijn op het werk van de dichter Lucebert.

cultuur

Een biertje in De Kroeg, opera in de Schouwburg, dansen in de Next, cabaret in de Stadsgehoorzaal: Leiden heeft verscheidene mogelijkheden voor een avondje uit. Maar binnenkort is er meer dan dat mogelijk: op industrieterrein De Waard gaat de Wibar zijn deuren openen. In een grote loods in de Willem Barentzstraat zal zich een multifunctioneel …

cultuur | achtergrond

LEIDEN, geproduceerd in samenwerking met Caroline Wesselman Het voormalige schakelhuis van de energiecentrale in Leiden is sinds 2017 overgenomen door bierbrouwerij Pronck. Maandelijks wordt hier 5000 liter aan liefdevolle, eigenaardige en speciale bieren geproduceerd. Vandaag neemt 1 van de oprichters, Frans, ons mee en mogen wij op bottelavontuur. Hoe werkt zo een brouwerij eigenlijk en …