Artboard 1
07-03-2019 | Annefleur Teeuwen
Het Leidse Midden-Oosten

Interview met Tijmen Baarda, over de collectie Midden-Oosterse boeken in de Universiteitsbibliotheek Leiden

Dit jaar bestaat de Universiteit Leiden, de oudste universiteit van Nederland, 444 jaar. Een waar mijlpaal, waar veel Leidenaren van op de hoogte zijn. Wat minder Leidenaren weten, is dat de sectie Midden-Oostenstudies van Leiden ook bijna net zo oud is. Het bestuderen van de Oriënt wordt al vanaf het begin in Leiden gestimuleerd en dat heeft zo zijn sporen achtergelaten: de Universiteit Leiden heeft een van de grootste collecties Midden-Oosterse boeken in West-Europa. Om hierover meer te weten te komen, ging ik in gesprek met Tijmen Baarda. Hij is vakreferent Midden-Oosten van de Universiteit Leiden: hij heeft het beheer over de collectie Midden-Oosterse boeken

Het werk van Baarda voor de komende week. Foto: Annefleur Teeuwen

Hoe is de Leidse collectie ontstaan?

De collectie van Leiden is eigenlijk begonnen met de Universiteit zelf, in 1575. Vrij snel na het ontstaan van de universiteit zijn er bronnen uit het Midden-Oosten in Leiden terecht gekomen. Je kunt wel stellen dat het door Scaliger is gekomen. De wetenschapper Scaliger is als een van de eerste filologen (iemand die dode talen onderzoekt) naar Leiden gekomen, en Arabisch en Hebreeuws waren zijn specialiteiten. Dus al heel snel is begonnen met het opbouwen van de Midden-Oosterse collectie.

Hoe groot is de collectie?

We hebben ongeveer 40.000 Arabische boeken en er komen elk jaar 1.000 boeken bij. Van het Perzisch, Turks en Hebreeuws hebben we elk ongeveer 10.000 boeken, en verder hebben we nog een Indonesische collectie en Oost-Aziatische talen meer specifiek over de islam. Naast de boeken en de manuscripten hebben we ook kaarten, kranten, foto’s, enzovoorts.

Een deel van de Hebreeuwse collectie in de Universiteitsbibliotheek Leiden. Foto: Annefleur Teeuwen

Hoe komen jullie aan al die boeken?

Die kopen we in principe gewoon uit het Midden-Oosten. Het is wat lastig, want je kunt ze niet zomaar op internet bestellen zoals Engelse boeken. We moeten ter plekke naar boekenbeurzen om de uitgevers te spreken. We gaan bijvoorbeeld elk jaar naar de boekenbeurs in Casablanca en kopen daar op grote schaal.

Dat we zelf naar het Midden-Oosten moeten gaan komt omdat de distributie van onder andere Arabische boeken toch vaak wat minder goed en wat informeler georganiseerd is dan dat van Europese boeken. De uitgevers geven het uit, maar het wordt niet echt verspreid buiten de boekenbeurzen. Het kan dus lastig zijn om op een andere manier boeken te vinden.

Wat het extra lastig maakt is de censuur in bepaalde landen. In Casablanca mogen bijvoorbeeld geen sjiitische of christelijke boeken verkocht worden, dus voor die categorie boeken moeten we naar Libanon of Egypte.

Hoe kiezen jullie welke boeken jullie willen kopen?

We zijn een universiteitsbibliotheek, dus we kijken ten eerste naar academische secundaire bronnen, maar bijvoorbeeld ook naar bronteksten of kritische edities van teksten en romans voor literatuurstudies.

We hebben niet oneindig veel ruimte en catalogiseren is heel duur, dus we moeten selectief zijn in onze onderwerpen. We focussen bijvoorbeeld op Zuid-Arabië en het Sjiisme. En sommige dingen kopen we niet. Bijvoorbeeld kinderboeken: kinderboeken kunnen heel relevant zijn voor onderzoek, maar toch kiezen we er voor om die niet te kopen. Anders wordt het gewoon te veel.

Een vergeelde verzie van de Turkse krant Hürriyet uit de Leidse collectie. Foto: Annefleur Teeuwen

Het begin van de Leidse collectie Midden-Oosterse geschriften kwam eigenlijk tot stand door giften. Zijn giften nog steeds een belangrijke bron van boeken?

Ja. Er komen heel veel mensen met geschenken. Recentelijk is een grote schenking Perzische literaire boeken uit Iran hierheen gekomen. En een paar dagen geleden kwam iemand met boeken uit Irak van haar man die was overleden. Dat zijn soms heel waardevolle dingen, bijvoorbeeld oudere boeken die moeilijk te vinden zijn of bijna niet te koop zijn.

En jij? Hoe lang ben jij al betrokken?

Ik ben hier in 2007 begonnen als student Theologie, met een focus op christenen in het Midden-Oosten, dus daarvoor heb ik ook een vak Arabisch gevolgd. Ik ben daarna promotieonderzoek gaan doen in 2012 over het gebruik van taal door christenen in modern Irak. Twee jaar geleden heb ik op deze functie gesolliciteerd en sindsdien zit ik hier. Ik doe de inkopen, houd contact met de docenten Midden-Oostenstudies, geef cursussen over de collectie, enzovoort.

Tijmen Baarda. Foto: Annefleur Teeuwen

cultuur | reportage

LEIDEN – De grijze gebouwen op het industrieterrein lopen over in de grauwe lucht. Er is geen mens op straat. Maar zodra ik de deur van de Boekenzolder open word ik begroet door een gezellige drukte van bezoekers en vrijwilligers. “We liggen een beetje afgelegen,” geeft voorzitter Sjaak van Rijn toe, “maar mensen weten ons …

cultuur | interview

Opscheren aan de zijkanten, baard bij laten scheren, of toch wenkbrauwen laten bijwerken? Het kan allemaal bij kapper Hairpoint op de Maresingel. De zaak wordt gerund door de 24-jarige Ali Eren. De kapper ziet er net als alle andere kapperszaken uit, maar toch is er iets opvallends. Deze man heeft het voor elkaar gekregen om …

cultuur

Als je aan een Leidenaar vraagt: “Wat kenmerkt Leiden?”, dan krijg je steevast de volgende antwoorden: 3 oktober, studenten, grachten en de vele hofjes. Maar vergeten we dan niet een heel mooi deel van de stad? Juist ja! De Molens! Leiden telt maar liefst negen molens in en rondom de binnenstad. Mening Leidenaar fietst, rijdt …

cultuur | reportage

Onder de grond in Leiden bevinden zich overal kelders. Van grote kelders tot kleine opslaghokken. De afgelopen jaren heeft archeoloog Jasper van Kouwen ze op de kaart gezet.

cultuur

Leiden’s trots, Rembrandt van Rijn, is in 2019, 350 jaar geleden gestoven. Ter ere van de Hollandse meester worden er in Leiden speciale activiteiten georganiseerd. Op deze kaart een greep uit deze activiteiten.

cultuur

Wie het over de sleutelstad heeft, heeft het over studenten. Leiden is een echte studentenstad. Velen van deze studenten sluiten zich aan bij een zogeheten studentenvereniging. Maar welke verenigingen heeft Leiden nou eigenlijk? En wat speelt er zich allemaal af in bijvoorbeeld dat mysterieuze grote pand op de Breestraat? Leiden Lokaal zette de vijf grootste …

cultuur

Na maandenlang vergaderen was het dan eindelijk zo ver: Afgelopen zaterdag, 23 juni 2018, vond de eerste editie van de Rapenburg Race plaats. 120 mensen legden 800 meter af voor stichting Amade. Stichting Amade is een organisatie die zich wereldwijd inzet voor jonge vluchtelingen. Het geld van de Rapenburg Race zal naar een van de …

cultuur

  Les délices de la Hollande (Parival, 1660): “van alle werelddelen is Europa het mooiste werelddeel, van Europa zijn de Nederlanden het mooiste land, van de Zeventien Provinciën is Holland de mooiste, van de Hollandse steden is Leiden de mooiste, en van alle straten en grachten van Leiden is het Rapenburg de mooiste”. Of de …

cultuur | interview

      Dat studenten niet alleen zuipen en uitslapen in Leiden, weten de meeste mensen al. Afgelopen week hebben we dat al mogen aanschouwen bij de Museumnacht, geheel georganiseerd door studenten! Maar ook voor de Leidenaren die wat cultuur willen opsnuiven, hebben de verenigingen wat te bieden. Augustinus en Quintus organisteren beide een grootse …

cultuur

Bekijk de stad aan het uiteinde van een selfiestick. Deze 8 plekken zijn niet alleen mooi, historisch significant of mysterieus, het zijn ook de beste achtergronden voor je selfie. De Waag Een bericht gedeeld door Steven (@ifearmushrooms) op 24 Mei 2018 om 4:27 (PDT) Het prachtige interieur van restaurant Waag staat garant voor likes. Maar …

cultuur | Quiz

Voor mijn zoektocht naar de echte Leidenaar interviewde Gijs, Mo, Erick en Joke. Ieder had er een eigen kijk op het Leidenaar zijn. Om hun kennis te testen liet ik ze alle vier een test doen.   Doe hier zelf ook de test en ontdek op wie van deze vier jij het meest lijkt! Deze quiz …

cultuur | interview

Leiden trekt ieder jaar steeds weer meer nieuwe inwoners aan vanuit de hele wereld. Ook ik heb me tweeënhalf jaar geleden vanuit Brabantse land ondergedompeld in het Leidse. Om erachter te komen vanaf wanneer ik mezelf een Leidenaar mag noemen, ga ik op onderzoek met verschillende officiele ‘Leidenaren’. Deze keer ga ik in gesprek met …