Artboard 1
24-03-2019 | Sophia van den Hoek
Japanse kunst blootgelegd

Japans Naakt?”, vraagt mijn neefje als we samen door de Leidse straten wandelen en een poster van een sierlijke, naakte vrouw tegenkomen met boven haar hoofd de desbetreffende woorden. “Wat is dat nou weer?” 

Ja, wat is dat eigenlijk? Vanaf 15 maart is de tentoonstelling Japans Naakt te zien in het Sieboldhuis. Genoemd naar Philipp Franz von Siebold – een Nederlandse arts met een fascinatie voor de Japanse cultuur en natuur – én met een collectie gebaseerd op alle voorwerpen die hij verzamelde tijdens zijn verblijf in Japan tussen 1823 en 1829, staat het ‘Japanmuseum van Leiden’ in teken van alles Japans: van opgezette dieren tot specimen; van lakwerk tot diverse ‘duivelse’ maskers die gebruikt werden tijdens het Noh-theater.

En naast deze uitgebreide collectie heeft het Sieboldhuis er tot 8 september 2019 een primeur bij: prachtige Japanse fotografie. Het is een frisse blik op Japanse kunst die duidelijk probeert het ‘stereotype’ kunstbeeld van het Japanse essentialisme Nihonjinron– het krampachtig willen vasthouden aan Japanse tradities en authenticiteit – te doorbreken. Het is verfrissend om je te laten verrassen door Japanse cultuur in een nieuw jasje. 

Een leuk kaartje voor thuis
De tentoonstelling neemt je als eerst mee op reis naar de 19eeeuw, waar we de eerste vormen van Japanse fotografie zien, gebaseerd op de oude tradities van geisha’s, bad- en theehuizen. Veel van deze kiekjes komen uit het Meiji-tijdperk: een periode gekenmerkt door handel en toerisme. De meeste foto’s hadden dan ook een commercieel doeleind en werden verkocht aan toeristen als souvenir.

Na je even dromerig bevonden te hebben in de wereld van exotische kledij, prachtig opgemaakte vrouwen en Japanse esthetiek, neemt de tentoonstelling de bezoeker mee naar de twintiger jaren, waar fotografie zijn eerste stapjes als kunstvorm zette. Waan je langs sensuele zwart-wit foto’s van Nakayama Unto of Iwata Nakayama: namen die nu misschien nog niet zoveel betekenen, maar die je na het zien van deze tentoonstelling niet meer vergeet. 

De tentoonstelling vervolgt zich naar de jaren ’30, waar de invloed van stromingen zoals het surrealisme, het modernisme en de Neue Sachlichkeit hun intrede doen, resulterend in sensuele, esthetische foto’s tot onherkenbare naakte lichamen. Een waar spel om naar te kijken! 

Taboes en voyeurisme
In de Japanse kunstgeschiedenis is er in bepaalde tradities altijd al sprake geweest van de objectificatie van het vrouwbeeld. Gedacht kan worden aan kunstvormen zoals de ukiyo-e – 18e-eeuwse houdsneden met als hoofdonderwerp geisha’s – of shunga – erotische kunst. Hoewel deze beelden vaak erg sensueel zijn en seksualiteit impliceren, zien we pas in pas in de jaren ’90 van de twintigste eeuw het naakt opkomen. Wat doet dat met de beeldtraditie?

Het Sieboldhuis pakt dit vraagstuk goed op en laat aan de hand van verschillende fotografen zien hoe dit ingevuld kan worden. De fotografen ondervragen de toeschouwer op een kritische manier door in te spelen op het stereotype van de exotische Aziatische vrouw en door de grenzen van taboes en voyeurisme te verleggen. Met name het werk van Nobuyoshi Araki laat dit mooi zien: hij staat bekend om gedurfde werken van vrouwen in bondage. 

Araki Nobuyoshi, It was once a paradise, 2011

Met Japans Naakt laat het Sieboldhuis de veelzijdige kant van Japanse naaktfotografie zien. Een verhaal gesitueerd in het verleden met een frisse blik op ontwikkelingen in de toekomst geeft de tentoonstelling een diverse realiteit weer, waarin de oude tradities van Japan verwikkeld zijn tot een narratief van het heden. 

Nieuwsgierig geworden? De tentoonstelling is vanaf 15 maart tot en met 8 september 2019 te zien in het Sieboldhuis, gevestigd op de Rapenburg 19 te Leiden. Voor informatie over tickets, openingstijden of rondleidingen kunt u naar www.sieboldhuis.org gaan of bellen naar 071-5125539. 

cultuur | interview

Heb jij al 100 keer geluncht en geborreld op de Nieuwe Rijn? Goed nieuws! Sinds afgelopen weekend heeft Leiden er een nieuwe lunchroom/bar bij: ’t Gerecht.

cultuur | interview

Vergeet Coen en Sander of Mattie en Marieke, Leiden heeft zijn eigen talentvolle DJ-duo. Elke woensdag van 21.00 tot 23.00 hoor je de twee radiorakkers Geert (29) en Julius (29) op Sleutelstad FM. In een programma waar muziek en ‘slap gelul’ centraal staan, is het enthiousiasme van de twee DJ’s zo aanstekelijk, dat je elke …

cultuur | nieuws

De twee studenten Benjamin Schoonenberg en Pablo Kattenberg stonden afgelopen zaterdag op de markt met hun zelfgemaakte robot die gedichten produceert. Met behulp van kunstmatige intelligentie kan de Lucebot gedichten maken die geïnspireerd zijn op het werk van de dichter Lucebert.

cultuur

Een biertje in De Kroeg, opera in de Schouwburg, dansen in de Next, cabaret in de Stadsgehoorzaal: Leiden heeft verscheidene mogelijkheden voor een avondje uit. Maar binnenkort is er meer dan dat mogelijk: op industrieterrein De Waard gaat de Wibar zijn deuren openen. In een grote loods in de Willem Barentzstraat zal zich een multifunctioneel …

cultuur | achtergrond

LEIDEN, geproduceerd in samenwerking met Caroline Wesselman Het voormalige schakelhuis van de energiecentrale in Leiden is sinds 2017 overgenomen door bierbrouwerij Pronck. Maandelijks wordt hier 5000 liter aan liefdevolle, eigenaardige en speciale bieren geproduceerd. Vandaag neemt 1 van de oprichters, Frans, ons mee en mogen wij op bottelavontuur. Hoe werkt zo een brouwerij eigenlijk en …

cultuur

De prachtige binnenstad van Leiden wordt al sinds de 17e eeuw omringd door haar prachtige singels. Deze singels waren ontstaan ter verdediging tegen belegeraars en stadsindringers. Helaas is er in Leiden niet veel overgebleven van de stadsmuren die de stad verdedigden, maar de wateren zijn nog altijd intact gebleven. De functies van de grachten waren en …

cultuur | interview

Verscholen achter de Hartebrugkerk ligt het kleine devolionalia museum Greccio. Bijbels, kruisbeelden, kazuifels, wijwaterbakjes en ga zo maar door. De eigenaar Jan van Loon vertelt hoe hij de afgelopen jaren deze kelder heeft omgetoverd tot een bijzonder museum.

cultuur | reportage

De kringloopwinkel, kent iedereen wel. Even een middagje rondspeuren of je nog wat goedkoops op de kop kunt tikken of iets unieks kunt vinden. Echter Kringloopwinkel het warenhuis is meer dan gewoon een kringloopwinkel, het is een bedrijf dat zich in zet voor duurzaamheid en draait op lichamelijke en verstandelijke beperkten. Ik kreeg een kijkje …

cultuur | interview

In dit interview vertelt Leo Alexander Schlangen over zijn kinderboek Ruud de Reiger en de koele kikker deel één en deel twee die nu in de maak is.

cultuur | interview

Fred Weber (62) werkt al 22 jaar vrijwillig als imker in de Hortus botanicus van Leiden. Hij verzorgt er de bijen, kleine insecten die ongelooflijk belangrijk zijn voor de mens. In de fotoreportage over de Leidse honingbijen van vorige keer konden we dit reeds zien. Fred vertelt over zijn passie voor de bijen en de …

cultuur | reportage

LEIDEN – De grijze gebouwen op het industrieterrein lopen over in de grauwe lucht. Er is geen mens op straat. Maar zodra ik de deur van de Boekenzolder open word ik begroet door een gezellige drukte van bezoekers en vrijwilligers. “We liggen een beetje afgelegen,” geeft voorzitter Sjaak van Rijn toe, “maar mensen weten ons …

cultuur | achtergrond

Interview met Tijmen Baarda, over de collectie Midden-Oosterse boeken in de Universiteitsbibliotheek Leiden Dit jaar bestaat de Universiteit Leiden, de oudste universiteit van Nederland, 444 jaar. Een waar mijlpaal, waar veel Leidenaren van op de hoogte zijn. Wat minder Leidenaren weten, is dat de sectie Midden-Oostenstudies van Leiden ook bijna net zo oud is. Het …