Artboard 1
03-04-2019 | Wilke Geurds
Dit zijn de twee studenten die een gedichten producerende robot bedachten

LEIDEN – Heb je afgelopen zaterdag een rondje over de markt gelopen? Dan was je misschien wel getuige van de geboorte van de Lucebot. In een marktkraam op het Stadhuisplein stonden de twee studenten Benjamin Schoonenberg (22) en Pablo Kattenberg (23) naast hun zelfgemaakte robot die in hoog tempo gedichten fabriceerde. Met behulp van kunstmatige intelligentie kan de Lucebot gedichten produceren die geïnspireerd zijn op het werk van de dichter Lucebert. 

Twee studenten die gekleed zijn in witte slagersjassen, gedichten in hun handen hebben en voor een marktraam staan met daarin een soort grote steen waar rook uitkomt. Dit zijn duidelijk niet de standaard koopmannen die je tegenkomt als je op zaterdagmiddag een rondje over de markt loopt. De geboortekaartjes die ze uitdelen, maken al snel duidelijk waarom ze hier staan. Zaterdag 30 maart, kon je op kraamvisite bij de Lucebot, een robot die gedichten produceert. 

In november 2018 pitchten Benjamin en Pablo aan KICKSTAD het idee om een literair pop-up tijdschrift op te starten. Het concept werd goedgekeurd en ze kregen hulp om hun ideeën werkelijkheid te laten worden. Zo ontstond het project Kijkschrift, een tijdschrift waarin de pagina’s tot leven zullen komen in de vorm van visuele kunst en poëzie in de binnenstad van Leiden. De Lucebot zal de komende maanden de rode draad gaan spelen binnen hun project.  

Stil creatief verlangen 
De gedichten die de Lucebot maakt, zijn gebaseerd op het werk van de dichter Lucebert, een dichter uit de jaren vijftig. De zus van Pablo heeft geholpen met het ontwikkelen van de kunstmatige intelligentie van de Lucebot, waardoor de robot zelf gedichten kan produceren. ‘Soms neemt de Lucebot direct zinnen over uit het werk van Lucebert, soms verzint die zelf nieuwe woorden en soms maakt hij zelfs complete nieuwe zinnen’, vertelt Pablo. ‘Hij is heel creatief en gek genoeg denk ik dat hij op een bepaalde manier poëtischer is dan mensen.’ 

‘Tijdens onze studie film en literatuurwetenschappen merkten wij dat veel mensen een stil creatief verlangen hebben’, vertelt Benjamin. ‘Mensen willen iets maken, maar er komt altijd wel weer iets tussen waardoor het niet van de grond komt. Dit project van de Lucebot is voor onszelf een soort medicijn tegen het niet maken.’ Vanaf het moment dat de twee een marktkraam hadden geregeld, moesten ze wel aan de slag. Zo werd hun eigen stille creatieve verlangen realiteit.

De mensen die langs de marktkraam lopen, krijgen een gedicht aangereikt. Zinnen zoals ‘de man hun maan buiten niet’ en ‘daarom een ogen open maar een ontvangen’ komen voorbij in de gedichten. Het valt direct op dat dit niet de meest helderde en concrete zinsconstructies zijn. Maar dit is ook niet het doel van het duo. ’Wij willen geen gedichten verspreiden die op maat zijn gemaakt of speciaal voor mensen zijn geschreven’, vertelt Benjamin. Pablo voegt hieraan toe: ‘Wij streven ernaar dat mensen het gedicht niet helemaal begrijpen en verward zijn door de performance. Dit doet iets met mensen. Ik denk dat het publiek heel erg hun best kan doen om te proberen te begrijpen wat er staat, maar het feit dat dit ze dit nooit gaat lukken is onderdeel van de performance.’ 

Waarom zou je ernaar streven om mensen verward achter te laten? Benjamin legt uit dat je hierdoor mensen tot nadenken aanzet. ‘Ze moeten buiten de bekende kaders stappen. Alleen door jezelf open te stellen, kun je het misschien begrijpen.’ 

Zeeminminnaar
Soms passen ze de gedichten handmatig aan. Ze veranderen dan de zinsconstructie of de opmaak. Maar ze delen ook onbewerkte gedichten uit. Bij deze gedichten klopt de grammatica af en toe niet of zitten er vreemde zinsconstructies in. ‘Op dit moment is de Lucebot daarom dus nog een beetje onbeholpen’, legt Benjamin uit. Dit is daarom ook de reden dat de Lucebot er nu uit ziet als een steen waar wat draden uitsteken en waar rook uitkomt als er een gedicht wordt geproduceerd. ‘Zijn uiterlijk verwijst naar zijn eerste ter aarde komen’, zegt Benjamin glimlachend.

Toch gaat de Lucebot steeds betere gedichten produceren. Benjamin: ’De Lucebot kan trainen. Hij leert steeds beter aanvoelen wat de grammatica is. De gedichte producerende machine zal dus autonomer worden en in de loop der tijd zal de Lucebot daarom een andere gedaante aan gaan nemen.’ 

Soms maakt de Lucebot hele verassende woorden en zinnen. ‘Ik kwam het woord zeeminminnaar tegen en was ervan overtuigd dat dit woord van Lucebert kwam. Maar ik kon dit woord nergens terugvinden in het werk van de dichter. Blijkbaar heeft de Lucebot het woord zelf bedacht door de woorden zeemeermin en minnaar samen te brengen.’ 

Benjamin legt uit dat de Lucebot waarschijnlijk geen lange levensloop heeft. ‘We werken naar zijn overlijden toe en misschien gaan we hem wel op het strand begraven.’

Met de marktkraam hopen de jonge kunstenaars mensen te verrassen met poëzie en visuele kunst. De markt is een plek waar een divers publiek komt en hier hopen ze een dialoog aan te kunnen gaan met hun omgeving. De komende maanden zal het duo op diverse plekken in Leiden staan en hun gedichten uitdelen.  

cultuur | interview

Heb jij al 100 keer geluncht en geborreld op de Nieuwe Rijn? Goed nieuws! Sinds afgelopen weekend heeft Leiden er een nieuwe lunchroom/bar bij: ’t Gerecht.

cultuur | interview

Vergeet Coen en Sander of Mattie en Marieke, Leiden heeft zijn eigen talentvolle DJ-duo. Elke woensdag van 21.00 tot 23.00 hoor je de twee radiorakkers Geert (29) en Julius (29) op Sleutelstad FM. In een programma waar muziek en ‘slap gelul’ centraal staan, is het enthiousiasme van de twee DJ’s zo aanstekelijk, dat je elke …

cultuur

Een biertje in De Kroeg, opera in de Schouwburg, dansen in de Next, cabaret in de Stadsgehoorzaal: Leiden heeft verscheidene mogelijkheden voor een avondje uit. Maar binnenkort is er meer dan dat mogelijk: op industrieterrein De Waard gaat de Wibar zijn deuren openen. In een grote loods in de Willem Barentzstraat zal zich een multifunctioneel …

cultuur | achtergrond

LEIDEN, geproduceerd in samenwerking met Caroline Wesselman Het voormalige schakelhuis van de energiecentrale in Leiden is sinds 2017 overgenomen door bierbrouwerij Pronck. Maandelijks wordt hier 5000 liter aan liefdevolle, eigenaardige en speciale bieren geproduceerd. Vandaag neemt 1 van de oprichters, Frans, ons mee en mogen wij op bottelavontuur. Hoe werkt zo een brouwerij eigenlijk en …

cultuur

De prachtige binnenstad van Leiden wordt al sinds de 17e eeuw omringd door haar prachtige singels. Deze singels waren ontstaan ter verdediging tegen belegeraars en stadsindringers. Helaas is er in Leiden niet veel overgebleven van de stadsmuren die de stad verdedigden, maar de wateren zijn nog altijd intact gebleven. De functies van de grachten waren en …

cultuur | interview

Verscholen achter de Hartebrugkerk ligt het kleine devolionalia museum Greccio. Bijbels, kruisbeelden, kazuifels, wijwaterbakjes en ga zo maar door. De eigenaar Jan van Loon vertelt hoe hij de afgelopen jaren deze kelder heeft omgetoverd tot een bijzonder museum.

cultuur | recensie

Je kinderen wat beschaving bijbrengen of primeur maken bij die leuke date die zo van kunst houdt? De tentoonstelling Japans Naakt in het Sieboldhuis is zeker de moeite waard!

cultuur | reportage

De kringloopwinkel, kent iedereen wel. Even een middagje rondspeuren of je nog wat goedkoops op de kop kunt tikken of iets unieks kunt vinden. Echter Kringloopwinkel het warenhuis is meer dan gewoon een kringloopwinkel, het is een bedrijf dat zich in zet voor duurzaamheid en draait op lichamelijke en verstandelijke beperkten. Ik kreeg een kijkje …

cultuur | interview

In dit interview vertelt Leo Alexander Schlangen over zijn kinderboek Ruud de Reiger en de koele kikker deel één en deel twee die nu in de maak is.

cultuur | interview

Fred Weber (62) werkt al 22 jaar vrijwillig als imker in de Hortus botanicus van Leiden. Hij verzorgt er de bijen, kleine insecten die ongelooflijk belangrijk zijn voor de mens. In de fotoreportage over de Leidse honingbijen van vorige keer konden we dit reeds zien. Fred vertelt over zijn passie voor de bijen en de …

cultuur | reportage

LEIDEN – De grijze gebouwen op het industrieterrein lopen over in de grauwe lucht. Er is geen mens op straat. Maar zodra ik de deur van de Boekenzolder open word ik begroet door een gezellige drukte van bezoekers en vrijwilligers. “We liggen een beetje afgelegen,” geeft voorzitter Sjaak van Rijn toe, “maar mensen weten ons …

cultuur | achtergrond

Interview met Tijmen Baarda, over de collectie Midden-Oosterse boeken in de Universiteitsbibliotheek Leiden Dit jaar bestaat de Universiteit Leiden, de oudste universiteit van Nederland, 444 jaar. Een waar mijlpaal, waar veel Leidenaren van op de hoogte zijn. Wat minder Leidenaren weten, is dat de sectie Midden-Oostenstudies van Leiden ook bijna net zo oud is. Het …