Artboard 1
08-04-2019 | Lune Visser
De stad als een boek: over de Leidse muurgedichten

Shakespeare, Wolkers, De Ronsard en Goethe: schrijvers van de teksten die je tijdens de literatuurles door moest ploegen, op zoek naar de diepere betekenis van onbegrijpelijke woorden. Maar in plaats van in een schoolboek, zijn deze teksten in Leiden gewoon op de muren te vinden. En in plaats van huiswerk, geven deze muren de Leidenaar iedere dag een beetje cultuur mee.

In Leiden zijn namelijk 101 gedichten te vinden, die buiten op de muren zijn geschilderd. Het oorspronkelijke idee hiervoor kwam van Ben Walenkamp in 1992; het was toen 75 jaar geleden dat het tijdschrift De Stijl werd uitgegeven. Om daarbij stil te staan, wilde Walenkamp verschillende gedichten van De Stijl-oprichter Theo van Doesburg op de stadsmuren aanbrengen. De gemeente keurt dit echter niet goed, en het plan kon niet uitgewerkt worden.

Nieuw project

Walenkamp bedenkt echter vervolgens het idee om andere gedichten, in allerlei talen, op de Leidse muren te schilderen. Hij vraagt schilder Jan Willem Bruins om hem te helpen, en samen realiseren ze het eerste muurgedicht: Mijn Verzen van dichteres Marina Ivanovna Tsvetajeva in de Nieuwsteeg.

En van één gedicht ontwikkelt dit zich naar een groot project met bijbehorende stichting: ‘Gedichten op Muren’ door stichting TEGEN-BEELD. In 2005 dachten Walenkamp en Bruins het project af te ronden met een symbolisch gedicht over het nalaten van honderd tekens, maar de aanvragen blijven nog binnenstromen. Ook na 2005 houdt de stichting zich dus nog bezig met nieuwe muurgedichten, en met het onderhouden van de andere gedichten. Desondanks zijn er in de loop der jaren wel enkele gedichten vervaagd, of is er over sommige gedichten heen geschilderd.

Visie

De naam TEGEN-BEELD weerspiegelt het idee van een beeld tegen een muur, maar ook dat van tegendraads werken: de stichting wil tegen de gewone gang van zaken ingaan en op straat een keer een ander beeld laten zien. De keuze voor een gedicht wordt altijd gemaakt door leden van de stichting, in overleg met externe partijen met kennis op het gebied van een bepaalde taal, stroming of dichter. De eis voor een muur is echter alleen dat deze zichtbaar is vanaf de straat.

Op de stadsmuren zijn gedichten in 36 verschillende talen te vinden, van vertrouwd Nederlands/Engels/Duits/Frans tot exotisch Perzisch/Javaans/Sanskriet/Chinees. De gedichten zijn dan ook bedoeld om de mensen eraan te herinneren dat cultuur een belangrijk goed is, en om mensen meer vertrouwd te laten worden met literatuur en poëzie in andere talen.

In beeld

Ieder gedicht heeft zijn eigen verhaal en zijn eigen betekenis. Het is voor dit artikel echter niet mogelijk om alle 101 toe te lichten, maar een klein inkijkje is wel leuk. Daarom zijn in het kaartje hieronder alle muurgedichten in de buurt van het Lipsius aangegeven, aangevuld met toelichting. Loop daar vooral eens een rondje en laat je verrassen door een muur met een verhaal!

| reportage

Het hoogseizoen voor Leidse musea is begonnen, momenteel zijn er dan ook veel bijzondere tentoonstellingen.

| reportage

Als je met de auto tussen Leiden en Wassenaar over de A44 rijdt, kom je terecht in een wirwar van verkeersborden, omleidingen, bouwverkeer, kranen, shovels en wegwerkers. Na meer dan tien jaar strijd, komt de nieuwe snelweg er toch: de RijnlandRoute. Deze weg vormt de verbinding tussen de A44 en de A4. Het ontsluit de …

| reportage

De gemeente Leiden en projectontwikkelaars hebben grote plannen voor de wijk Hoge Mors. Op verschillende locaties binnen de wijk zullen gebouwen worden gerenoveerd, maar ook zullen sommige gesloopt en vervangen worden. Hier zijn niet alle bewoners even blij mee. Er bestaan zorgen over het tekort aan parkeerplekken en over de toenemende verkeersdrukte op de twee …

| interview

Even terug naar dat verjaardagspartijtje van vroeger, waar je met zijn allen ging schat zoeken op het strand of in de bossen. Moeders had hiervoor een schatkaart uitgetekend en vol spanning en enthousiasme kon er gezocht worden naar de verstopte schat. Eenmaal gevonden was deze volgeladen met lekkers of cadeautjes, dat waren nog eens tijden.  …

| interview

Een duik in het verhaal achter het wijkblad: Morsetekens. Een magazine voor informatievoorziening en verbinding in het Morsdistrict.

| fotoserie

Op 4 april heeft PLNT op feestelijke wijze hun daktuin geopend.

| interview

Het wordt steeds lastiger voor starters en studenten om een huis te kopen of te huren. Wat nu? Je leest het in dit interview met Leidse makelaar Willemijn.

| reportage

Aan de rand van het terrein van hockeyclub Roomburg, kan men de karakteristieke molen bewonderen. Deze molen lijkt erfgoed te zijn voor LHC Roomburg, want hij mag ook schitteren in zijn oranje kleur op het logo. Naast de karakteristieke molen is er nog een vertrouwd figuur te vinden op de hockeyclub. Met zijn grote snor …

| podcast

Straatjutten, is dat een woord? Voor de straatjutters van Leiderdorp in ieder geval wel. Om de week maken zij vrijwillig hun woonplaats een beetje schoner door zwerfafval te rapen. Hoe langer je naar de grond kijkt, hoe meer afval je gaat zien. Dat weet Willemijn Biemond (35) als geen ander. Minimaal een keer per week …

| achtergrond

Vele mensen hebben een negatief beeld van de daklozenopvang. Hoewel er in veel Nederlandse steden inderdaad niet voldoende hulp geboden kan worden, doet Leiden het erg goed. Om te kijken op welke manier daklozen hier geholpen worden, ging onze report een kijkje nemen. Geen oud gebouw dat stinkt naar urine en sigaretten. Geen grote volle …

| reportage

Met de komst van Het Slachthuis en Aloha Leiden is de keuze aan vega(n) eetgelegenheden groter in de sleutelstad. Vegans zijn er blij mee.

cultuur

Een biertje in De Kroeg, opera in de Schouwburg, dansen in de Next, cabaret in de Stadsgehoorzaal: Leiden heeft verscheidene mogelijkheden voor een avondje uit. Maar binnenkort is er meer dan dat mogelijk: op industrieterrein De Waard gaat de Wibar zijn deuren openen. In een grote loods in de Willem Barentzstraat zal zich een multifunctioneel …