Artboard 1
24-04-2019 | Wilke Geurds
De kleiwarenfabriek in Leiderdorp: ‘We houden het ambacht in stand’

Leiderdorp – Net buiten Leiden staat de oude kleiwarenfabriek Ginjaar. Dit is een van de laatste fabrieken in Nederland waar nog met de hand bouwkeramiek wordt geproduceerd. Keramiek wordt gebruikt als een parapluterm voor de objecten die van gebakken klei zijn gemaakt. Van schoorsteenpotten, muurafdekken tot dakkammen, al deze producten worden vandaag de dag nog steeds geproduceerd in de fabriek. Het ambacht wordt in stand gehouden onder leiding van Jolanda Ginjaar (64), een kleindochter van één van de oprichters. Wat gaat er schuil achter de deuren van dit familiebedrijf? 

Er is niemand te bekennen als ik de Doeslaan in Leiderdorp op fiets. Geen auto’s, mensen of geluid van machines. Niets doet mij vermoeden dat hier nog een werkende fabriek zou staan. Dan valt mijn oog op het grote plakkaat op de muur van een loods met de tekst ‘Kleiwarenfabriek Firma Gebroeders Ginjaar’. Jolanda Ginjaar opent de deur en neemt mij mee terug de tijd de in. 

Ik loop door een loods met grote stenen ovens, opgestapelde stenen en dakpannen. De ovens zijn zo groot dat je rechtop in de oven kunt staan. Tegenover de ovens staan allerlei schoorsteenpotten opgestapeld die klaar zijn om gebakken te worden. Via een houten trap komen we bij een werkplaats, waar nog authentieke draaitafels staan om potten mee te maken. Het lijkt alsof de tijd heeft stil gestaan! 

  • Een van de ovens in de fabriek.

In 1920 heeft de opa van Jolanda samen met zijn broer de aardewerkfabriek ‘De Does’ geopend, die aan het gelijknamige riviertje lag. Ze produceerden vooral schoorstenpotten, buizen en bloempotten. ‘Langs de Rijn had je heel veel van dit soort pottenbakkers’, vertelt Jolanda. ‘Tot aan Katwijk toe, stond het helemaal vol! Doordat de Rijn vroeger buiten zijn oevers kon treden, ontstond er goede klei voor de pottenbakkers.’ 

In de jaren zestig stopte de productie van bloempotten, omdat de concurrentie uit het het buitenland te groot werd. Het bedrijf ging zich alleen nog richten op speciale producten van aardewerk voor in de bouw. ‘We maken alles waar geen massa van is’, legt Jolanda uit. ‘Dus geen bakstenen, maar schoorsteenpotten en kappen.’ 

Weinig mensen hebben tegenwoordig nog een schoorsteen op het dak. Maar als je toch een schoorsteen tegenkomt in de straat, dan bestaat deze vaak uit een gemetselde schoorsteen met daarbovenop een potje met een kap. ’Vroeger zorgde de productie van dit aardewerk voor 75% van de opbrengst, tegenwoordig is dit nog maar 40%’, vertelt Jolanda. 

Dit heeft als gevolg, dat er vandaag de dag nog maar vijf werknemers in de fabriek werken. Jolanda: ’We zijn een stuk kleiner geworden en architecten en aannemers zijn onze voornaamste klanten. Vaak maken we producten op maat, zoals een punt van aardwerk voor op het dak.’ 

In de fabriek staan vier grote ovens. Terwijl ik langs loop, kan ik door een gaatje in een van de ovens kijken. Ik zie een rood vlammetje branden en deze oven staat helemaal vol met schoorsteenpotten en dakpannen. ‘In de oven loopt de temperatuur op tot 1000 graden Celsius. Vroeger werd er met Turf gestookt, maar nu gebruiken we gasbranders om de juiste temperatuur te bereiken’, vertelt Jolanda. 

‘De klei is erg kwetsbaar en het is belangrijk om de temperatuur op een rustig tempo te verhogen. Dit betekent dat ze 2,5 dag stoken om de juiste temperatuur in de oven te bereiken. ‘Op deze manier zal het aardewerk minder snel breken’, legt Jolanda uit. Ook vertonen de ovens sporen van ouderdom. Er lopen scheuren in de muren en nieuwe lagen met bakstenen zijn er tegenaan gezet. ‘De oven krimpt en zet uit. Hierdoor moeten we constant reparatie werkzaamheden verrichten om de oven goed intact te houden.’ 

Als je nu denkt, ik wil ook iets bijzonders voor op mijn huis? Hou er dan vooral rekening mee dat dit best een tijdje kan duren. ‘Van begin tot het eind, duurt het vier weken om een schoorsteenpot te maken en voor muurafdekken duurt dit zelfs nog langer’, vertelt Jolanda lachend. ‘Het is en blijft handwerk en dit ambacht proberen we op deze manier in stand te houden.’

  • De broodjes klei worden ingepakt.

cultuur

Moeite met die laatste weken voor de zomer door te komen? Geen zorgen, Leiden heeft genoeg te doen. Hierbij enkele festivals en events uitgelicht met voor ieder wat wils!

cultuur

Is het einde van je seizoen op Netflix in zicht? Geen paniek! Er staat een compleet nieuw seizoen op je te wachten in de theaters van Leiden. Op 13 mei vindt namelijk de seizoenpresentatie plaats voor het komende theaterseizoen van 2019-2020.   Tijdens de seizoenpresentie laten de Leidse Schouwburg, de Stadsgehoorzaal en Theater Ins Blau zien …

cultuur

Leiden is de stad van ontdekkingen, maar na een ochtend ontdekken ben je natuurlijk toe aan een lekkere lunch in een unieke omgeving. Hierbij de acht must-visit plekjes!

cultuur | reportage

Een kijkje in het park Stoomtrein Katwijk Leiden, waar je een ritje kunt maken in een echte stoomtrein. Maar behalve dat doen de meer dan honderd vrijwilligers nog meer en misschien wel belangrijker werk.

cultuur | reportage

Hockey is voor kakkers, voetbal is voor het volk en darten is een cafésport. Er zijn vele vooroordelen die heersen over sporten, maar kloppen deze wel? Dat er in cafés een dartbord hangt, maakt de sport niet een cafésport. Er zijn namelijk serieuze dartverenigingen, zo ook in Leiden. Wij gingen langs bij de Leidse dartvereniging …

cultuur

Bekijk waar je deze vier bijzonder sporten kunt beoefenen en leer over wat ze inhouden.

cultuur | interview

Heb jij al 100 keer geluncht en geborreld op de Nieuwe Rijn? Goed nieuws! Sinds afgelopen weekend heeft Leiden er een nieuwe lunchroom/bar bij: ’t Gerecht.

cultuur | interview

Vergeet Coen en Sander of Mattie en Marieke, Leiden heeft zijn eigen talentvolle DJ-duo. Elke woensdag van 21.00 tot 23.00 hoor je de twee radiorakkers Geert (29) en Julius (29) op Sleutelstad FM. In een programma waar muziek en ‘slap gelul’ centraal staan, is het enthiousiasme van de twee DJ’s zo aanstekelijk, dat je elke …

cultuur | nieuws

De twee studenten Benjamin Schoonenberg en Pablo Kattenberg stonden afgelopen zaterdag op de markt met hun zelfgemaakte robot die gedichten produceert. Met behulp van kunstmatige intelligentie kan de Lucebot gedichten maken die geïnspireerd zijn op het werk van de dichter Lucebert.

cultuur

Een biertje in De Kroeg, opera in de Schouwburg, dansen in de Next, cabaret in de Stadsgehoorzaal: Leiden heeft verscheidene mogelijkheden voor een avondje uit. Maar binnenkort is er meer dan dat mogelijk: op industrieterrein De Waard gaat de Wibar zijn deuren openen. In een grote loods in de Willem Barentzstraat zal zich een multifunctioneel …

cultuur | achtergrond

LEIDEN, geproduceerd in samenwerking met Caroline Wesselman Het voormalige schakelhuis van de energiecentrale in Leiden is sinds 2017 overgenomen door bierbrouwerij Pronck. Maandelijks wordt hier 5000 liter aan liefdevolle, eigenaardige en speciale bieren geproduceerd. Vandaag neemt 1 van de oprichters, Frans, ons mee en mogen wij op bottelavontuur. Hoe werkt zo een brouwerij eigenlijk en …

cultuur

De prachtige binnenstad van Leiden wordt al sinds de 17e eeuw omringd door haar prachtige singels. Deze singels waren ontstaan ter verdediging tegen belegeraars en stadsindringers. Helaas is er in Leiden niet veel overgebleven van de stadsmuren die de stad verdedigden, maar de wateren zijn nog altijd intact gebleven. De functies van de grachten waren en …