Artboard 1
04-05-2019 | Annefleur Teeuwen
De Verpakkingsvrije Winkel laat zich niet kisten

Het klimaat rukt steeds meer op als een belangrijk onderwerp. We kennen allemaal de verhalen: van een stijgende zeespiegel tot microplastic in de oceanen. Maar wat doen we er aan? Hoe kunnen we het oplossen? Jeroen Schrama bood Leiden een mogelijke oplossing aan: De Verpakkingsvrije Winkel van Leiden.

Met zijn knal groene trui en zijn brede glimlach is Jeroen Schrama direct herkenbaar als hij het universitair café binnenstapt. Hij schuift aan aan de groene tafel (bijna even groen als zijn trui), en het is gelijk gezellig. Hij is nieuwsgierig, praat makkelijk en vertelt graag. Het onderwerp van dit interview is zijn zielekindje: De Verpakkingsvrije Winkel van Leiden.

Het concept van de verpakkingsvrije winkel is vrij simpel: voedsel wordt groot ingekocht en mensen worden zelf geacht hun bakjes en potten mee te nemen. Er zijn geen plastic tasjes of aparte verpakkingen in de winkel zelf te bekennen. Althans, alleen duurzame: potjes en bakjes die langer meegaan worden wel verkocht, met de bedoeling dat je ze de volgende keer weer meeneemt. Zo wordt ontzettend veel verpakkingsmateriaal en afval vermeden.

Het concept is niet nieuw: er bestonden al langer verpakkingsvrije winkels in Duitsland en België, en in 2015 werd de Bag&Buy in Utrecht opgericht als eerste verpakkingsvrije winkel in Nederland.

Het initiatief van de Bag&Buy trok de aandacht van Jeroen Schrama. Hij zat op dat moment nog in de politiek, dus hij legde direct het plan voor aan de wethouder. “De wethouder zei dat het een mooi initiatief was, maar niet iets voor de gemeente om op te pakken,” vertelt Schrama. Lichtelijk cynisch voegt hij toe: “Ze wilden wel de moeite doen voor de Zara, maar uiteraard niet voor zoiets.” Desalniettemin liet Schrama zich niet kisten: net als de initiatiefnemers van de Bag&Buy zette ook hij een crowdfundingsactie op. Ondanks dat Schrama het vervelend vond, het leek naar zijn mening te veel op bedelen, slaagde het wel: De Verpakkingsvrije Winkel werd een feit.  

Het eerste pand van De Verpakkingsvrije Winkel was in de oude V&D, waar toen ruimte werd geboden aan allerlei start-ups. Aan het begin was het ook druk in de winkel, maar er zaten te veel gevallen van ‘kijken, kijken, niet kopen’ tussen. “Iedereen vind het mooi, iedereen in ieder geval die langskomt, maar weinig mensen komen structureel met hun bakje boodschappen doen.” De groep vaste klanten was te beperkt, en de winkel kwam in financiële moeilijkheden. “En dan is er nog de kwestie van hoe je de verpakkingsvrije winkel onder de aandacht blijft brengen. Social media natuurlijk, maar flyers gaat natuurlijk niet, dat brengt veel te veel afval.”

Ook de andere locaties, onder andere bij de kopermolen in de merenwijk, hadden geen succes: weer waren er te weinig vaste klanten. Het zat mensen niet in het systeem om een extra winkel aan te doen bij de wekelijkse boodschappen. “Het verbaasde me wel, maar ik ben zelf ook helemaal geen ondernemer,” geeft Schrama toe, “ik ben gewoon een idealist die dit wilde. Ik had geen droom om ondernemer te zijn van een verpakkingsvrije winkel, ik wilde gewoon dat die er kwam, in de hoop dat iemand met meer verstand van zaken hem op een gegeven moment zou overnemen.”

Er is nu nog steeds een zoektocht naar een nieuw pand, maar Schrama heeft voor zichzelf besloten dat hij niet meer de echte kartrekker wil zijn. “Voor mij kost het me meer energie dan het me oplevert. Ik ben geen ondernemer.”

Ondertussen zijn er wel wat opties gevonden voor de Verpakkingsvrije Winkel Leiden, met name in samenwerking met andere initiatieven zoals het Boeren & Buren initiatief. Maar helaas is nog niets zeker: Leiden moet nog even wachten op het herstel van haar eerste verpakkingsvrije winkel.

En Schrama zelf? Als idealist in hart en nieren is hij ondertussen weer volop bezig met een nieuw initiatief: een hele ecologische wijk uit de grond stampen. “Het is een wijk waarin ik probeer om van alle kanten de ecologische voetafdruk van de bewoners zo laag mogelijk te krijgen . Dus dat betekent klein wonen, duurzame materialen, zelfvoorzienend op het gebied van water en stroom, etc. De gemiddelde Nederlander heeft een voetafdruk van 6 hectare, en als je daar woont kan dat al verlaagt worden naar 3, en als je echt je best doet naar 2 of 1.” Best een groot verschil dus. En, als die ecologische wijk werkelijkheid wordt, is dat ook de perfecte locatie voor, u raadt het al: de Verpakkingsvrije Winkel.

Helaas is het draagvlak in de gemeenteraad er op dit moment nog steeds te weinig: “Groenlinks en Partij voor de Dieren zijn wel voor zo’n wijk, maar uiteindelijk valt het tegen. Groen denken is anders dan groen doen: duurzaamheid vindt iedereen belangrijk, maar als puntje bij paaltje komt staat het niet op plaats nummer 1.”

Dus: we zijn er nog lang niet, maar als het aan Jeroen Schrama ligt laat de Verpakkingsvrije Winkel zich voorlopig niet kisten.

| achtergrond

De daklozenopvang in Leiden is goed geregeld. Er zijn twee opvangen, iedereen die zich daar inschrijft krijgt een maatschappelijk werker toegewezen. Die helpt met praktische zaken als huisvesting en het zoeken van een baan. Wat overblijft is de geestelijke zorg, en hiervoor bestaat in Leiden sinds 2010 de Stichting Straatpastoraat. Pastor is sinds november 2018 …

cultuur

Is het einde van je seizoen op Netflix in zicht? Geen paniek! Er staat een compleet nieuw seizoen op je te wachten in de theaters van Leiden. Op 13 mei vindt namelijk de seizoenpresentatie plaats voor het komende theaterseizoen van 2019-2020.   Tijdens de seizoenpresentie laten de Leidse Schouwburg, de Stadsgehoorzaal en Theater Ins Blau zien …

cultuur

Leiden is de stad van ontdekkingen, maar na een ochtend ontdekken ben je natuurlijk toe aan een lekkere lunch in een unieke omgeving. Hierbij de acht must-visit plekjes!

welzijn | fotoserie

‘Ik kom hier voor mijn rust!’ is een uitspraak die je in het centrum van Leiden niet snel zal horen. Haastende fietsers en bussen in de Breestraat, volle terrassen op de Nieuwe Rijn: om echt te ontspannen zal je toch een ander plekje moeten zoeken. Zoals bijvoorbeeld De tuin van de smid: een theehuis in …

| interview

1000 euro winnen met een idee om jouw stad mooier te maken? Dit klinkt als muziek in de oren. Awesome Leiden organiseert zes keer per jaar een pitchavond waarop vijf mensen een idee mogen presenteren dat eraan bijdraagt de stad aantrekkelijker, beter en leefbaarder te maken. Ik sprak met Bastiaan Bakker, één van de organisatoren …

| reportage

Aap, Noot, Mies: Lees in deze reportage alles over de VoorleesExpress!

| interview

Iedere 4 mei zijn we om klokslag acht uur twee minuten stil. Henk Koet (78) en Mat van der Haven (73) maakten die stilte als erewacht tientallen keren mee. Dit jaar houden ze voor het eerst niet de wacht in Leiden. ,,Herdenken zit in je genen.” De doos met oorlogspakken en overalls stond al bijna …

| fotoserie

Het Pesthuis staat te koop! Vanwege de waslijst aan voorwaarden is het voor potentiële kopers nog een hele kluif om het gebouw uiteindelijk in handen te krijgen. Dit komt door de monumentale waarde en de waardevolle ligging tussen het Bio Science Park en de Leidse binnenstad. Achter het Pesthuis gaat een lange geschiedenis schuil. In …

cultuur | reportage

De Kleiwarenfabriek Firma Gebroeders Ginjaar maakt sinds 1920 bouwkeramiek, producten die gemaakt zijn van klei. Wanneer je de fabriek binnenloopt, lijkt het alsof de tijd heeft stil gestaan. Jolanda Ginjaar legt uit wat er schuil gaat achter de deuren van dit oude familiebedrijf.

| reportage

Het hoogseizoen voor Leidse musea is begonnen, momenteel zijn er dan ook veel bijzondere tentoonstellingen.

| reportage

Als je met de auto tussen Leiden en Wassenaar over de A44 rijdt, kom je terecht in een wirwar van verkeersborden, omleidingen, bouwverkeer, kranen, shovels en wegwerkers. Na meer dan tien jaar strijd, komt de nieuwe snelweg er toch: de RijnlandRoute. Deze weg vormt de verbinding tussen de A44 en de A4. Het ontsluit de …

| reportage

De gemeente Leiden en projectontwikkelaars hebben grote plannen voor de wijk Hoge Mors. Op verschillende locaties binnen de wijk zullen gebouwen worden gerenoveerd, maar ook zullen sommige gesloopt en vervangen worden. Hier zijn niet alle bewoners even blij mee. Er bestaan zorgen over het tekort aan parkeerplekken en over de toenemende verkeersdrukte op de twee …