Artboard 1
04-05-2019 | Annefleur Teeuwen
De Verpakkingsvrije Winkel laat zich (niet) kisten

Het klimaat rukt steeds meer op als een belangrijk onderwerp. We kennen allemaal de verhalen: van een stijgende zeespiegel tot microplastic in de oceanen. Maar wat doen we er aan? Hoe kunnen we het oplossen? Jeroen Schrama bood Leiden een mogelijke oplossing aan in De Verpakkingsvrije Winkel van Leiden. Helaas is het initiatief moeilijk economisch rendabel te maken. Voorlopig moeten we het zonder doen.

Jeroen Schrama in de verpakkingsvrije winkel van Leiden. Foto: de verpakkingsvrije winkel.

Met zijn knal groene trui en zijn brede glimlach is Jeroen Schrama direct herkenbaar als hij het universitair café binnenstapt. Hij schuift aan aan de groene tafel (bijna even groen als zijn trui), en het is gelijk gezellig. Hij is nieuwsgierig, praat makkelijk en vertelt graag. Het onderwerp van dit interview is zijn zielenkindje: De Verpakkingsvrije Winkel van Leiden.

Het concept

Het concept van de verpakkingsvrije winkel is vrij simpel: voedsel wordt groot ingekocht en mensen worden zelf geacht hun bakjes en potten mee te nemen. Er zijn geen plastic tasjes of aparte verpakkingen in de winkel zelf te bekennen. Althans, alleen duurzame: potjes en bakjes die langer meegaan worden wel verkocht, met de bedoeling dat je ze de volgende keer weer meeneemt. Zo wordt ontzettend veel verpakkingsmateriaal en afval vermeden.

Het concept is niet nieuw: er bestonden al langer verpakkingsvrije winkels in Duitsland en België, en in 2015 werd de Bag&Buy in Utrecht opgericht als eerste verpakkingsvrije winkel in Nederland.

Idealen en moeilijkheden

Rijen met noten, aan het wachten op hun eigen duurzame bakjes. Foto: de verpakkingsvrije winkel.

Het initiatief van de Bag&Buy trok de aandacht van Jeroen Schrama. Hij zat op dat moment nog in de politiek, dus hij legde direct het plan voor aan de wethouder. “De wethouder zei dat het een mooi initiatief was, maar niet iets voor de gemeente om op te pakken,” vertelt Schrama. Lichtelijk cynisch voegt hij toe: “Ze wilden wel de moeite doen voor de Zara, maar uiteraard niet voor zoiets.” Desalniettemin liet Schrama zich niet kisten: net als de initiatiefnemers van de Bag&Buy zette ook hij een crowdfundingsactie op. Ondanks dat Schrama het vervelend vond, het leek naar zijn mening te veel op bedelen, slaagde het wel en De Verpakkingsvrije Winkel werd een feit.  

Het eerste pand van De Verpakkingsvrije Winkel was in de oude V&D, waar toen ruimte werd geboden aan allerlei start-ups. Aan het begin was het ook druk in de winkel, maar er zaten te veel gevallen van ‘kijken, kijken, niet kopen’ tussen. “Iedereen vindt het mooi, iedereen in ieder geval die langskomt, maar weinig mensen komen structureel met hun bakje boodschappen doen.” De groep vaste klanten was te beperkt, en de winkel kwam in financiële moeilijkheden. “En dan is er nog de kwestie van hoe je de verpakkingsvrije winkel onder de aandacht blijft brengen. Social media natuurlijk, maar flyers gaat natuurlijk niet, dat brengt veel te veel afval.”

Ook bij de Kopermolen moesten de deuren helaas sluiten. Foto: de verpakkingsvrije winkel

Ook de andere locaties, onder andere bij de Kopermolen in de Merenwijk, hadden geen succes: weer waren er te weinig vaste klanten. Het zat mensen niet in het systeem om een extra winkel aan te doen bij de wekelijkse boodschappen. “Het verbaasde me wel, maar ik ben zelf ook helemaal geen ondernemer,” geeft Schrama toe, “ik ben gewoon een idealist die dit wilde. Ik had geen droom om ondernemer te zijn van een verpakkingsvrije winkel, ik wilde gewoon dat die er kwam, in de hoop dat iemand met meer verstand van zaken hem op een gegeven moment zou overnemen.”

Hoe nu verder?

Er is nu nog steeds een zoektocht naar een nieuw pand, maar Schrama heeft voor zichzelf besloten dat hij niet meer de echte kartrekker wil zijn. “Voor mij kost het me meer energie dan het me oplevert. Ik ben geen ondernemer.”

Ondertussen zijn er wel wat opties gevonden voor de Verpakkingsvrije Winkel Leiden, met name in samenwerking met andere initiatieven die voet aan de grond proberen te krijgen, zoals het Boeren & Buren initiatief. Maar helaas is nog niets zeker: Leiden moet nog even wachten op het herstel van haar eerste verpakkingsvrije winkel.

En Schrama zelf? Als idealist in hart en nieren is hij ondertussen weer volop bezig met een nieuw initiatief: een hele ecologische wijk uit de grond stampen. “Het is een wijk waarin ik probeer om van alle kanten de ecologische voetafdruk van de bewoners zo laag mogelijk te krijgen. Dus dat betekent klein wonen, duurzame materialen, zelfvoorzienend op het gebied van water en stroom, enzovoorts.” En, als die ecologische wijk werkelijkheid wordt, is dat ook de perfecte locatie voor, u raadt het al: de Verpakkingsvrije Winkel.

Helaas is het draagvlak in de gemeenteraad er op dit moment nog steeds te weinig: “Groenlinks en Partij voor de Dieren zijn wel voor zo’n wijk, maar uiteindelijk valt het tegen. Groen denken is anders dan groen doen: duurzaamheid vindt iedereen belangrijk, maar als puntje bij paaltje komt staat het niet op plaats nummer één.”

Verpakkingsloos kopen moet helaas nog even wachten. Foto: de verpakkingsvrije winkel
cultuur | video

Klopt het nog? Elke Leidenaar kent de Burcht. Dit monument siert de stad al sinds de 12e eeuw en staat pal in het midden van de stad, op de splitsing van de Oude en Nieuwe Rijn. Het werd oorspronkelijk gebouwd als verdedigingsfort. Maar wat valt er nu te doen bij de Burcht? 4 leuke dingen …

cultuur | interview

Een interview met projectleider Tanja van der Zon bij het Rijksmuseum van Oudheden over haar baan, Middeleeuwse Tuinen en haar favoriet.

| achtergrond

Wat is er nou typisch Nederlands? Juist, pannenkoeken! En wat is er authentieker dan een Pannenkoekenhuysje die al vanaf 1907 geopend is! Het is een echte trekpleister voor buitenlandse, maar ook Nederlandse, toeristen. Op Steenstraat 49 staat al meer dan 100 jaar een Pannenkoekenhuis genaamd: Pannenkoekenhuysje Oudt Leyden. Dit pannenkoekenhuis heeft vele mensen ontvangen en …

| reportage

Met Hemelvaartsdag ben ik naar de familiedag van de kerk GODcentre geweest. Hier vieren ze dat Jezus naar de hemel gaat, maar ook hoe belangrijk familie is. Hemelvaartsdag is een vrije dag in Nederland, maar de meeste mensen houden zich niet bezig met waarom we vrij hebben. Kerken vieren deze dag, uitgebreid of rustig. Hemelvaart …

| reportage

‘It’s four o’clock sómewhere’ lijkt het motto te zijn van het groepje studenten dat in een kringetje rond een smerig kleuterbadje zit, nippend van een Beugel, witbiertje of een bekertje chocomel. Het is net middag en er gaat een jointje rond. Een enkeling leest een boek. Zo nu en dan werpt iemand zich in het …

cultuur | podcast

In 1981 begon Niek Broeijer zijn studententijd in Leiden. Al gauw was hij anders dan de doorsnee student. In plaats van drinken, roken en feesten stond hij elke ochtend vroeg op om te roeien op Njord, de grootste Leidse roeivereniging. Zo behaalde hij al op jonge leeftijd het Guinnes World Record op de 100 kilometer …

cultuur | interview

Veel mensen denken bij de hygiëne van studentenhuizen al snel aan halfvolle bierflesjes in de fusie (ander woord voor de woonkamer), verstrooide vuilniszakken in de gangen, en overgelopen doucheputjes. Al snel gaan van die gedachtes je nekharen overeind staan en gieren de rillingen al door je lichaam. Maar is een studentenhuis echt zo smerig als …

| interview

“Leiden heeft prachtige grachtjes. Overdag kun je lekker aan het water zitten en ‘s avonds zie je prachtige schitteringen in het water.” Welke Leienaar herkent dit nou niet? Masterstudent Biologie Auke-Florian Hiemstra houdt van Leiden en haar grachten. Op een dag wilde hij op een bootje van die grachten genieten, toen hij iets schokkends ontdekte. …

| reportage

Op zondag 19 mei vond de Leiden Marathon plaats. De hele dag werden verschillende afstanden gestart, verschillende van 5 tot 42 kilometer. Speciaal voor de jongste renners tot twaalf jaar is er de Corpus Kidsrun, van 2,1 kilometer. Het is om half twaalf al gezellig druk op het Pieterskerkplein. De kidsrun gaat pas over een …

| achtergrond

De daklozenopvang in Leiden is goed geregeld. Er zijn twee opvangen, iedereen die zich daar inschrijft krijgt een maatschappelijk werker toegewezen. Die helpt met praktische zaken als huisvesting en het zoeken van een baan. Wat overblijft is de geestelijke zorg, en hiervoor bestaat in Leiden sinds 2010 de Stichting Straatpastoraat. Pastor is sinds november 2018 …

cultuur

Is het einde van je seizoen op Netflix in zicht? Geen paniek! Er staat een compleet nieuw seizoen op je te wachten in de theaters van Leiden. Op 13 mei vindt namelijk de seizoenpresentatie plaats voor het komende theaterseizoen van 2019-2020.   Tijdens de seizoenpresentie laten de Leidse Schouwburg, de Stadsgehoorzaal en Theater Ins Blau zien …

welzijn | fotoserie

‘Ik kom hier voor mijn rust!’ is een uitspraak die je in het centrum van Leiden niet snel zal horen. Haastende fietsers en bussen in de Breestraat, volle terrassen op de Nieuwe Rijn: om echt te ontspannen zal je toch een ander plekje moeten zoeken. Zoals bijvoorbeeld De tuin van de smid: een theehuis in …